Panterki, wojskowe kurtki, bluzki szyte z czasz spadochronów, bryczesy, skórzane oficerki, sandały z korka i sznurka, powstańcze opaski – blisko sto niezwykłych eksponatów tworzy wystawę "Splot. Czy sukienka może być mundurem? O tym, jak wojna zmieniła strój Warszawiaków". Ekspozycja podzielona jest na dwie części. W gablotach zaprezentowane są ubrania cywilne i noszone podczas powstańczych walk. Więcej o historiach związanych z eksponatami opowiedziała w rozmowie z Polskim Radiem RDC kuratorka wystawy Dorota Rakowska. – Mamy sukienkę dziewczynki, w której szła do komunii świętej podczas okupacji. Następnie sukienkę tę zakopała w walizce, kiedy jej rodzina została wypędzona z mieszkania. Jest też bluzka zrobiona ze spadochronu w kolorze żółtym, należąca do sanitariuszki Róży Nowotnej, która 12 sierpnia wzięła w niej ślub – zdradza kuratorka.
Wernisaż odbędzie się 28 lipca w Muzeum Powstania Warszawskiego. Ekspozycja powstała z okazji 82. rocznicy Powstania Warszawskiego, jej kuratorami są Dorota Rakowska i Adam Jeżewski. Wystawę w MPW można oglądać do 29 czerwca 2027 roku.
Moda w czasach Powstania Warszawskiego – wystawa
Na wystawie pokazano przemianę cywilnego mieszkańca przedwojennej Warszawy w powstańca – ewolucję od mody eleganckiej metropolii lat 30. XX wieku, przez okupacyjne przeróbki ubrań, aż po walkę w cywilnych strojach z powstańczą opaską na ramieniu. To zapis przejścia, w którym jedwabne krawaty i eleganckie suknie ustępują miejsca ubraniom szytym z resztek materiałów. Ubiór – początkowo znak statusu – staje się narzędziem przetrwania, a następnie symbolem przynależności.
Wśród eksponatów na wystawie znajduje się kurtka należąca do Antoniego Bohdziewicza "Wiktora", reżysera filmowego, żołnierza Armii Krajowej i szefa zespołu operatorów Powstańczej Kroniki Filmowej, dokumentującej walki i życie mieszkańców Warszawy w sierpniu i wrześniu 1944 roku. Bohdziewicz przeszedł w kurtce całe Powstanie Warszawskie, nosił ją długo po wojnie. Według zachowanych przekazów była to jego ulubiona kurtka – być może właśnie w niej rozpoczynał swoją powojenną działalność filmową w Łodzi.
Buty, dodatki, przedwojenne domy mody
Ważne były buty, w których Powstańcy szli do walki. Najczęściej były to długie, skórzane oficerki. Dobrze chroniły one stopy, gdy walczący musieli poruszać się wśród ruin, jak opowiadała kuratorka wystawy. Obuwie damskie to najczęściej sandały z zamszowych pasków lub ze sznurka i korka, zdarzały się też drewniaki. Na wystawie przedstawiono historię pantofli ze słynnej przedwojennej pracowni szewskiej Lucjana Leszczyńskiego, którego wyroby były tak znane i cenione, iż nosiła je Hanka Ordonówna, a choćby japońska księżniczka Kikuko, zamawiająca u polskiego rzemieślnika buty robione na miarę.
Wystawa w MPW wspomina też słynne, przedwojenne domy mody, np. znajdujący się przy ulicy Marszałkowskiej 140 najstarszy Dom Mody Bogusława Hersego. Znajdowały się tam również – przy Marszałkowskiej 62 – salony futrzarskie np. – Dom Modelowy "Ewelina" E. Elbauma i liczne składy tkanin. Z kolei na Krakowskim Przedmieściu Warszawianki chętnie odwiedzały salon słynnego kuśnierza – "króla futer" Arpada Chowańczaka. Do najsłynniejszych należał Dom Braci Jabłkowskich przy ulicy Brackiej 25 – mekka elegantek Warszawy.
Strój symbolem gotowości do walki
Szykowne ubrania sprzed wojny w czasie okupacji niemieckiej bywały przerabiane, dostosowywane do zmienionej, trudnej rzeczywistości. Ograniczenia i brak materiałów prowadziły do przeróbek odzieży i rozwoju chałupnictwa. Ubiór tracił funkcję reprezentacyjną i stawał się narzędziem przetrwania.
W czasie Powstania Warszawskiego cywile walczyli w codziennych ubraniach, często letnich i przypadkowych. Z czasem pojawiały się elementy zdobycznego umundurowania. Jedynym symbolem przynależności była biało-czerwona opaska, która nadawała cywilom status Powstańca. Powstańczej opasce poświęcono na wystawie wiele miejsca. Wyblakłe opaski, małe pasy tkaniny oznaczone pieczęcią Wojska Polskiego i godłem państwowym, były niekiedy jedynym symbolem umundurowania. Przede wszystkim były jednak symbolem złożonej przysięgi i gotowości do służby.
