Wraz z nadejściem chłodniejszych miesięcy zmienia się dostępność sezonowych produktów. Pomidory, fasolka szparagowa, groszek czy brokuły przez cały czas można znaleźć w sklepach, ale część z nich pochodzi z upraw szklarniowych lub importu. Alternatywą stają się mrożonki, które często niesłusznie traktujemy jako żywność drugiej kategorii.
Czy rzeczywiście jest się czego obawiać?
Zamrażanie nie odbiera warzywom wszystkich wartości
Jednym z najpopularniejszych mitów jest przekonanie, iż podczas mrożenia warzywa tracą większość witamin i składników mineralnych.
W rzeczywistości niska temperatura pozwala znacząco spowolnić procesy prowadzące do pogarszania jakości żywności. Odpowiednio przeprowadzone zamrażanie jest jedną ze skutecznych metod jej utrwalania.
Nie oznacza to, iż skład warzyw pozostaje całkowicie niezmieniony. Przed zamrożeniem wiele z nich poddaje się blanszowaniu, czyli krótkiej obróbce w gorącej wodzie lub parze. Proces ten ogranicza aktywność enzymów, które mogłyby pogarszać smak, barwę i jakość produktu podczas przechowywania.
Blanszowanie może powodować straty części witamin wrażliwych na temperaturę i rozpuszczalnych w wodzie, szczególnie witaminy C oraz niektórych witamin z grupy B.
Jednak późniejsze przechowywanie w niskiej temperaturze pozwala ograniczać dalsze zmiany. W efekcie mrożone warzywa mogą zachowywać wysoką wartość odżywczą przez wiele miesięcy.
Świeże nie zawsze znaczy świeżo zebrane
To jedna z najważniejszych kwestii, o której zapominamy podczas zakupów.
Warzywo leżące na sklepowym stoisku może wyglądać świeżo, ale nie oznacza to, iż zostało zebrane poprzedniego dnia.
Zanim trafi do naszego koszyka, może przejść przez sortownię, magazyn, transport i centrum dystrybucyjne. Następnie przez kolejne dni czeka na sprzedaż.
W tym czasie zachodzą naturalne procesy związane ze starzeniem się produktu. Niektóre składniki odżywcze, szczególnie wrażliwe na tlen, światło i temperaturę, mogą stopniowo ulegać rozkładowi.
Z kolei warzywa przeznaczone do przemysłowego mrożenia często są przetwarzane stosunkowo gwałtownie po zbiorach.
Dlatego porównanie warzywa świeżego i mrożonego nie zawsze wypada na korzyść tego pierwszego.
Wiele zależy od gatunku, sposobu przechowywania, czasu od zbioru oraz rodzaju składnika odżywczego, który porównujemy.
Brokuły, groszek i fasolka – mrożonki mogą być rozsądnym wyborem
Są warzywa, w przypadku których zamrażanie szczególnie dobrze sprawdza się jako sposób zachowania sezonowych zbiorów.
Groszek zielony jest dobrym przykładem. Po zbiorze zachodzą w nim zmiany wpływające na smak i skład, dlatego szybkie zamrożenie może pomóc zachować jego charakterystyczne adekwatności.
Podobnie wygląda sytuacja z fasolką szparagową, brokułami czy kalafiorem.
Oczywiście świeże warzywa kupione bezpośrednio od producenta w szczycie sezonu pozostają bardzo dobrym wyborem. Nie ma jednak powodu, aby poza sezonem automatycznie odrzucać ich mrożone odpowiedniki.
Zwłaszcza jeżeli alternatywą są produkty, które spędziły wiele dni w transporcie i magazynowaniu.
Sprawdź skład. Nie każda mrożonka jest taka sama
Kupując mrożone warzywa, warto odróżnić prosty produkt od gotowej mieszanki z dodatkami.
Opakowanie mrożonych brokułów może zawierać wyłącznie brokuły. Podobnie mieszanka warzywna może składać się tylko z kilku rodzajów warzyw, bez dodatkowych składników.
Inaczej wygląda sytuacja z gotowymi daniami warzywnymi, w których znajdują się sosy, tłuszcze, sól czy inne dodatki.
Nie oznacza to, iż takie produkty są automatycznie złe. Warto jednak wiedzieć, co kupujemy.
Jeśli zależy nam na samodzielnym przygotowaniu posiłku i kontrolowaniu ilości soli czy tłuszczu, zwykła mieszanka mrożonych warzyw może być wygodniejszą bazą.
Czy mrożonki zawierają konserwanty?
Wiele osób zakłada, iż skoro warzywa mogą leżeć w zamrażarce przez wiele miesięcy, muszą zawierać substancje konserwujące.
Tymczasem samo zamrażanie jest metodą utrwalania żywności.
Odpowiednio niska temperatura ogranicza rozwój drobnoustrojów i spowalnia procesy prowadzące do psucia się produktu. Nie ma więc konieczności dodawania konserwantów do zwykłych mrożonych warzyw tylko po to, aby mogły być przechowywane w zamrażarce.
Najprostszy sposób sprawdzenia konkretnego produktu to przeczytanie jego składu.
Jeżeli na opakowaniu widnieje wyłącznie „brokuły” albo „groszek zielony”, mamy do czynienia z produktem jednoskładnikowym.
Mrożonki mogą ograniczać marnowanie żywności
Z ekologicznego punktu widzenia to jedna z ich największych zalet.
Kupując świeży kalafior, brokuł czy dużą paczkę fasolki, często musimy wykorzystać całość w stosunkowo krótkim czasie. jeżeli zmienią się plany obiadowe, część produktów może się zepsuć.
Mrożonka daje większą elastyczność.
Można wyjąć z opakowania dokładnie tyle warzyw, ile potrzeba do przygotowania posiłku, a resztę pozostawić w zamrażarce.
To szczególnie praktyczne w jedno- i dwuosobowych gospodarstwach domowych, gdzie kupowanie dużych ilości świeżych warzyw nie zawsze jest opłacalne.
Ograniczenie marnowania jedzenia ma znaczenie nie tylko dla domowego budżetu. Każdy wyrzucony produkt oznacza również zmarnowanie zasobów wykorzystanych podczas jego uprawy, zbioru, przetwarzania i transportu.
Czy mrożone warzywa są bardziej ekologiczne?
Tutaj odpowiedź nie jest jednoznaczna.
Produkcja mrożonek wymaga energii potrzebnej do zamrożenia i utrzymywania niskiej temperatury podczas magazynowania, transportu oraz przechowywania w domu.
Do tego dochodzą opakowania, często wykonane z tworzyw sztucznych.
Z drugiej strony świeże warzywa również mogą mieć znaczący ślad środowiskowy, szczególnie gdy pochodzą z energochłonnych upraw szklarniowych, wymagają długiego transportu albo znaczna ich część zostaje zmarnowana.
Dlatego nie można przyjąć prostej zasady, iż świeże warzywo zawsze jest bardziej ekologiczne niż mrożone.
Duże znaczenie mają sezon, sposób produkcji, źródło energii, transport oraz to, czy ostatecznie zjemy cały kupiony produkt.
Jesienią i zimą mrożonki mogą być rozsądnym uzupełnieniem diety opartej na dostępnych sezonowo warzywach.
Jak przygotowywać mrożonki, żeby nie tracić ich zalet?
Sposób gotowania również ma znaczenie.
Długie gotowanie warzyw w dużej ilości wody może powodować straty części składników rozpuszczalnych w wodzie. Dotyczy to zarówno produktów świeżych, jak i mrożonych.
Dobrym rozwiązaniem jest gotowanie na parze, krótkie podgrzewanie lub wykorzystanie warzyw bezpośrednio w przygotowywanym daniu.
Mrożony groszek można dodać do risotta, brokuły do zupy, a mieszankę warzywną do potrawy jednogarnkowej.
Wiele mrożonek nie wymaga wcześniejszego rozmrażania. Warto stosować się do instrukcji producenta, szczególnie iż mrożone warzywa nie zawsze są produktami gotowymi do spożycia bez obróbki termicznej.
Nie rozmrażaj i nie zamrażaj bez zastanowienia
Odpowiednie przechowywanie jest podstawą bezpieczeństwa żywności.
Mrożonki należy transportować do domu w taki sposób, aby możliwie ograniczyć ich ogrzewanie. Przy większych zakupach przydatna może być torba termoizolacyjna.
W domu powinny jak najszybciej trafić do zamrażarki.
Jeżeli produkt całkowicie się rozmroził, dalsze postępowanie zależy od czasu i temperatury, w jakich był przechowywany. Nie należy automatycznie ponownie zamrażać warzyw, które przez dłuższy czas pozostawały w temperaturze pokojowej.
Warto również pamiętać, iż zamrażanie nie sterylizuje żywności. Niska temperatura hamuje rozwój wielu drobnoustrojów, ale nie oznacza, iż wszystkie zostają zniszczone.
Jesienią warto korzystać z obu możliwości
Świeże i mrożone warzywa nie muszą ze sobą konkurować.
W październiku warto sięgać po dostępne sezonowo dynie, kapustę, marchew, buraki, pietruszkę czy seler. Jednocześnie nic nie stoi na przeszkodzie, aby do codziennego jadłospisu włączyć mrożony groszek, fasolkę, brokuły lub szpinak.
Taki sposób odżywiania może być wygodny, różnorodny i ograniczać ilość wyrzucanego jedzenia.
Najważniejsze jest to, aby warzywa regularnie pojawiały się na naszych talerzach, niezależnie od tego, czy chwilę wcześniej leżały na targowym stoisku, czy w zamrażarce.
Bo choć świeżość kojarzy nam się z jakością, w przypadku żywności wygląd nie zawsze opowiada całą historię. Czasami zwykła paczka mrożonych warzyw może być równie wartościowym, a pod pewnymi względami choćby praktyczniejszym wyborem niż produkt z działu świeżych warzyw.

















