Czy działka się opłaca?

Zdjęcie: Czy działka się opłaca?

– Żyję dzięki działce – to moja motywacja. Codziennie tu przychodzę, sadzę, pielęgnuję, plewię, podlewam, rozmawiam z ptakami i roślinami. Działka to mój sens życia! – mówi Eleonora Chmielarska, seniorka z Bochni – Gminy Przyjaznej Seniorom, twórczyni konkursu Głosu Seniora – Senior Działkowiec, wdowa od 30 lat.

– Działka to idealny sposób na walkę z samotnością, która według Badań Potrzeb Społecznych Głosu Seniora 2025 dotyka aż 36% seniorów – informuje Łukasz Salwarowski, Prezes Stowarzyszenia Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora.

Działka to zdrowie i sposób na samotność

Dla wielu osób działka kojarzy się przede wszystkim z odpoczynkiem, grillem i pielęgnowaniem roślin, jednak działka to także konkretne zyski zdrowotne i ekonomiczne. Regularna praca na działce oznacza ruch, kontakt z naturą i aktywność fizyczną. Kopanie, sadzenie, podlewanie czy pielęgnowanie roślin angażuje całe ciało, a jednocześnie pozwala się wyciszyć i odpocząć psychicznie. To może oznaczać realne oszczędności – mniej wydatków na lekarzy, leki czy pobyty w szpitalach. Potwierdzają to specjaliści od hortiterapii, czyli ogrodnictwa wykorzystywanego w profilaktyce zdrowia i terapii. Kontakt z roślinami, praca w ogrodzie i przebywanie na świeżym powietrzu wspierają dobre samopoczucie i pomagają zachować aktywność.

Działka może być również odpowiedzią na jeden z największych problemów osób starszych – samotność. Regularne wyjście z domu, kontakt z sąsiadami, możliwość zaproszenia rodziny czy wspólna praca w ogrodzie sprawiają, iż seniorzy pozostają aktywni społecznie.

Na zdjęciu jest Janusz Rosiak – ambasador Głosu Seniora, z Płońska – Gminy Przyjaznej Seniorom

Setki tysięcy seniorów posiada działki

Działki rodzinne w Polsce od lat cieszą się dużą popularnością. w tej chwili funkcjonuje około 900 tys. działek, a ok. 400–500 tys. ich użytkowników to seniorzy.

• Z danych Polskiego Związku Działkowców wynika, iż znaczną część użytkowników stanowią osoby starsze. W badaniu z 2011 r. około 25% działkowców miało 66–80 lat. Od tego czasu społeczeństwo się zestarzało, więc udział osób 60+ jest dziś prawdopodobnie jeszcze większy.
• Szacuje się, iż około 400–500 tys. osób w wieku 60+ jest użytkownikami Rodzinnych Ogródków Działkowych.
• Eksperci zajmujący się ogrodnictwem społecznym podkreślają, iż seniorzy należą do najliczniejszej grupy użytkowników działek. Około 45–60% wszystkich działkowców to osoby po 60. roku życia, co odpowiada około 400–540 tys. działkowców 60+.

Ucieczka przed upałami

Wielu seniorów całe lato przebywa na działce. Spowita roślinami altana z piwnicą to idealna ucieczka przed upałami. Własny kawałek zieleni pozwala odpocząć w cieniu i znaleźć wytchnienie podczas największych temperatur.

Koszt niewielkiego baseniku z wodą, gdzie można się schłodzić w upalne dni, zaczyna się od około 100–200 zł. Większe modele kosztują kilkaset złotych, ale choćby prosty basen może poprawić komfort spędzania czasu w działce.

Działka to tańsza i zdrowa dieta

Działka daje również możliwość uprawy produktów, które w sklepach często kosztują dużo więcej. Na działce można zyskać poprzez hodowlę wielu drogich w sklepach roślin. Po pierwsze – są tańsze, po drugie – zdrowsze, bo można je uprawiać bez chemii i na naturalnym nawozie. Własne warzywa, owoce i zioła pozwalają ograniczyć wydatki, a dodatkowo dają satysfakcję z samodzielnie wyhodowanych plonów. Najbardziej zyskowne są jednak uprawy, które mają wysoką cenę rynkową.

Zdjęcie przedstawia Marię Rybak – ambasadorkę Głosu Seniora, przewodniczącą Rady Osiedla , ,Bernardyńska” MSM Energetyka

Działka to ochrona przed pestycydami!

W raporcie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego dotyczącym żywności dostępnej na polskim rynku w 2023 roku przebadano 6303 próbki pod kątem 491 pestycydów. Co najmniej jeden wykryto w 47,4% próbek, dwa lub więcej – w 35,5%. W 5,9% przekroczono dopuszczalne poziomy, a 1,9% próbek uznano za niezgodne z normami. Najwięcej różnych pozostałości znajdowano m.in. w truskawkach, winogronach, pomidorach, brzoskwiniach, ogórkach i papryce. Sporadycznie wykrywano też zakazany chlorpiryfos.

Przy dużej ekspozycji niektóre pestycydy mogą powodować:

• przy długotrwałej ekspozycji – zaburzenia hormonalne i rozrodcze, a część substancji może także zwiększać ryzyko nowotworów.

• nudności, wymioty, bóle i zawroty głowy,

• podrażnienia skóry i oczu,

• drżenie mięśni, zaburzenia pracy układu nerwowego, a przy ciężkim zatruciu – drgawki,

Najbardziej zyskowne uprawy

Nie wszystkie rośliny przynoszą taki sam efekt ekonomiczny. Najbardziej opłacalne są te uprawy, które w sklepach osiągają wysokie ceny, a jednocześnie można je z powodzeniem prowadzić na działce.

Do najbardziej zyskownych należą:

1. Boczniak
2. Pomidory
3. Czosnek
4. Borówka amerykańska
5. Maliny
6. Szparagi
7. Papryka
8. Truskawki

Boczniak daje konkretny zwrot

Balot, czyli sprasowany blok słomy z grzybnią boczniaka, kosztuje około 30–70 zł. To właśnie z niego wyrastają grzyby. Wystarczy ustawić go we właściwym miejscu i regularnie podlewać lub zraszać. Z jednego balotu można uzyskać choćby do 5 kg boczniaków. Przy cenie około 25 zł za kilogram wartość zbiorów może wynieść około 125 zł, co oznacza choćby około 150% zwrotu z inwestycji.

Pomidory przynoszą duże oszczędności

Rozsada jednego krzaka kosztuje około 5–10 zł. Z jednego krzaka można zebrać średnio 4–6 kg pomidorów. Przy cenie około 12 zł za kilogram wartość zbiorów może wynieść 48–72 zł, co oznacza choćby około 600–900% zwrotu z inwestycji.

Czosnek również się opłaca

Materiał do sadzenia na niewielką grządkę 30-40 główek kosztuje około 20–40 zł. Przy cenie około 3–5 zł za główkę wartość zbiorów może wynieść 90–200 zł, co oznacza choćby około 350–400% zwrotu z inwestycji.

Nie wszystko warto sadzić

Jednak nie każda uprawa daje taki sam efekt ekonomiczny. Niektóre warzywa wymagają dużo pracy, a ich cena w sklepie nie zawsze rekompensuje czas poświęcony na pielęgnację.

Patrząc ekonomicznie nie opłaca się sadzić przede wszystkim:

• ziemniaków,
• marchewki.

Nie każda uprawa daje taki sam efekt ekonomiczny. Ziemniaki i marchew należą do najtańszych warzyw dostępnych w sklepach, dlatego oszczędności z ich uprawy są zwykle niewielkie. Jednocześnie wymagają sporo miejsca i pracy, dlatego z finansowego punktu widzenia bardziej opłaca się przeznaczyć działkę na rośliny o wyższej wartości rynkowej, takie jak pomidory, czosnek, borówki czy świeże zioła.

Niektóre uprawy mają ogromny potencjał. Należą do nich:

Warzywa:

• czosnek – z 2 metrów kwadratowych można uzyskać 30–40 główek (30 główek × 3 zł = 90 zł wartości plonu; przy koszcie materiału sadzeniowego ok. 20–40 zł oznacza to około 2–4× zwrotu z inwestycji),
• pomidory – jeden krzak daje około 3–7 kg (5 kg × 12 zł/kg = 60 zł wartości plonu; przy koszcie rozsady ok. 5–10 zł oznacza to około 6–12× zwrotu z inwestycji),
• rukola – z 1 m² można uzyskać kilka zbiorów w okresie (ok. 3 kg × 10 zł/kg = 30 zł wartości plonu; przy koszcie nasion kilku złotych może dać około 5–10× zwrotu z inwestycji),
• szpinak – z 1 m² można uzyskać około 2–4 kg liści (3 kg × 12 zł/kg = 36 zł wartości plonu; przy koszcie nasion ok. 3–5 zł oznacza to około 7–12× zwrotu z inwestycji),
• rzodkiewka – z 1 m² można uzyskać około 2–4 kg warzyw (3 kg × 10 zł/kg = 30 zł wartości plonu; przy koszcie nasion ok. 3 zł oznacza to około 10× zwrotu z inwestycji),
• szparagi – jedna z najbardziej wartościowych upraw wieloletnich (1 kg świeżych szparagów × 30 zł/kg = około 30 zł wartości plonu; przy wieloletnim użytkowaniu jedna roślina może dawać plony przez kilkanaście lat).

Zioła:

• lubczyk – wieloletnia roślina, która po posadzeniu daje plony przez wiele lat (jedna sadzonka to koszt ok. 10–20 zł, a świeży lubczyk w sprzedaży osiąga wysokie ceny; przy wieloletniej uprawie może dać choćby kilkukrotny zwrot z inwestycji),
• bazylia – z jednej rośliny można wielokrotnie zbierać liście w okresie (np. 0,5 kg świeżej bazylii × 40 zł/kg = około 20 zł wartości plonu; przy koszcie sadzonki 5 zł daje około 4× zwrotu z inwestycji),
• kolendra – gwałtownie rosnące zioło, które można wysiewać kilka razy w okresie (kilka zbiorów z jednej porcji nasion za ok. 3–5 zł może dać około 20–40 zł wartości świeżego ziela),
• mięta – roślina wieloletnia, gwałtownie się rozrasta (jedna sadzonka za ok. 5–10 zł może dostarczać świeże liście przez wiele lat; przy cenie świeżej mięty ok. 40–60 zł/kg daje wielokrotny zwrot z inwestycji).

Owoce:

• borówka amerykańska – jeden krzew ok. 3–8 kg owoców rocznie (5 kg × 30 zł/kg = około 150 zł wartości plonu; przy koszcie sadzonki ok. 20–50 zł to ok. 3–7× zwrotu z inwestycji),
• maliny – jedna roślina to ok. 1–3 kg owoców w okresie (2 kg × 20 zł/kg = ok. 40 zł wartości plonu; przy koszcie sadzonki ok. 5–10 zł to ok. 4–8× zwrotu z inwestycji).

Ile kosztuje własna działka?

Działka może być źródłem oszczędności, ale na początku trzeba liczyć się z wydatkami. Ich wysokość zależy od lokalizacji, wyposażenia i standardu altany.

W dużych miastach, takich jak Kraków czy Warszawa, ceny prawa do działki o powierzchni 300-500 m² mogą wynosić około 40–150 tys. zł. W przypadku działek o wyższym standardzie trzeba również uwzględnić koszty wyposażenia i zagospodarowania terenu.

Do tego dochodzą bieżące opłaty związane z użytkowaniem działki, m.in.:

• wpisowe – około 300 zł,
• opłaty związane z użytkowaniem działki,
• koszty prac ogrodowych – około 300–500 zł,
• wywóz śmieci i media – około 500–1200 zł rocznie.

Zdjęcie przedstawia Bogusławę Ulatowską, seniorkę z Krakowa

Działka to inwestycja w codzienność

Choć działka ma swoją cenę, dla wielu osób jej wartość nie kończy się na rachunku ekonomicznym. To miejsce odpoczynku, aktywności i spotkań z rodziną.

Działka pozwala:

• ograniczyć koszty wypoczynku w porównaniu z regularnymi wyjazdami,
• uprawiać własne warzywa i owoce,
• spędzać czas z rodziną,
• zachować aktywność fizyczną i kontakt z naturą,
• stworzyć miejsce, które z czasem może zyskiwać na wartości.

Dla Eleonory Chmielarskiej – ambasadorki Głosu Seniora z Bochni działka jest sensem życia. Dla wielu innych seniorów – sposobem na zachowanie aktywności, kontaktu z ludźmi i niezależności. Bo działka to nie tylko grządki i rośliny. To miejsce, które daje ludziom coś, czego często najbardziej potrzebują: codzienny powód, żeby wyjść z domu.

Kiedy brakuje sił, kiedy jesteśmy już coraz starsi zaczyna brakować sił. Wtedy możemy poprosić o pomoc dzieci, wnuki, sąsiadów, lokalną szkołę czy Klub Seniora. Jest to pretekst do reaktywacji międzypokoleniowej, współpracy, solidarności czy akcji ,,Poznaj Swojego Sąsiada – Seniora’’ czy ,,Szkoła Przyjazna Seniorom’’.

Zapraszamy również do wzięcia udziału w konkursie Głosu Seniora ,,Senior Działkowiec’’ i przesyłania zdjęć w Waszych ogrodach i na balkonach na adres email: [email protected] lub pocztą na adres: Os. Urocze 23, 31-953 Kraków.

Zobacz także: Działka Seniora. Czy to się opłaca?