Kubek stał na parapecie od rana, ten sam, z odpryskiem na uchu, i Marta nie mogła zebrać się, żeby go umyć. Za oknem apartamentowca przy Wrocławskiej w Bydgoszczy przejeżdżał akurat tramwaj numer trzy, dzwonił na przystanku, a ona liczyła w głowie: gdyby ojciec żył, miałby dziś siedemdziesiąt osiem lat.
Nie miał. Zmarł jedenastego lipca, dwa miesiące i jedenaście dni temu, na oddziale kardiologii szpitala przy ulicy Ujejskiego. Marta pamiętała zapach korytarza — środek dezynfekujący zmieszany z kawą z automatu za dwa złote pięćdziesiąt — i to, iż pielęgniarka nazywała się Beata i miała plaster na palcu.
W radiu, które wciąż grało w kuchni, bo nikt nie wyłączył, leciała prognoza pogody na weekend. Ojciec zawsze słuchał tej samej stacji, o siódmej rano, przy goleniu, i śpiewał fałszywie do reklam ubezpieczeń. Teraz radio grało do pustego stołu.
Brat Marty, Wojtek, przyjechał z Torunia w sobotę, bo miał zająć się papierami po ojcu — działką pod Koronowem, dwadzieścia arów, i starym fiatem 126p, który ojciec trzymał w garażu jak relikwię, choć nie jeździł nim od lat. Wojtek usiadł przy stole, otworzył teczkę z dokumentami i od razu, bez wstępu, zapytał, czy Marta podpisała już zrzeczenie się działki na jego korzyść.
— Tato jeszcze ciepły w grobie, a ty o hektarach — powiedziała Marta, choć wiedziała, iż to nie hektary, tylko dwadzieścia arów, i iż kłótnia o metry nie miała sensu w dniu, kiedy powinni rozmawiać o czymś zupełnie innym.
Wojtek nie odpowiedział na to wprost. Wyjął z teczki kopertę, położył na obrusie w kwiatki, który mama haftowała jeszcze przed śmiercią, dziewięć lat temu, i powiedział, iż w kopercie jest testament — adekwatny, spisany u notariusza przy Gdańskiej trzy miesiące przed śmiercią ojca, nie ten domowy, który znały dzieci od dawna.
Marta otworzyła kopertę drżącymi rękami — nie dlatego, iż bała się treści, tylko dlatego, iż papier był chłodny, a ona miała gorączkę od trzech dni, zwykłe przeziębienie, ale ciało nie chciało się zgodzić na żadną nową wiadomość. W testamencie ojciec zapisał działkę i fiata Wojtkowi. Marcie zostawił mieszkanie przy Wrocławskiej, to samo, w którym teraz siedzieli, oraz — jedno zdanie, dopisane odręcznie na marginesie przez notariusza jako wyjaśnienie woli spadkodawcy — prośbę, żeby zaopiekowała się psem sąsiadki, panią Halinką, staruszką spod czwórki, która od dwóch lat sama nie mogła już wyjść na spacer.
Wojtek roześmiał się krótko, bez radości, i powiedział, iż to typowe, iż zawsze była ulubienicą, iż dostała lepszy kawałek. Marta pomyślała wtedy o czymś, czego nie powiedziała bratu: iż to ona woziła ojca na dializy przez ostatnie osiemnaście miesięcy, trzy razy w tygodniu, forsiatą corollą rocznik dwutysięczny ósmy, i iż Wojtek w tym czasie zadzwonił cztery razy, zawsze w niedzielę, zawsze na dziesięć minut.
Nie powiedziała tego głośno. Zamiast tego wstała, podeszła do kredensu, gdzie w dolnej szufladzie leżały stare zdjęcia, i wyjęła jedno — ojciec na tej samej działce pod Koronowem, w gumiakach, trzyma w ręku sadzonkę porzeczki, ma na sobie tę swoją flanelową koszulę w kratę, którą nosił do zgrzybienia.
— Pamiętasz, jak sadził te porzeczki? — zapytała, i Wojtek na chwilę przestał przekładać papiery.
— Pamiętam, iż kazał mi kopać doły, a sam pił piwo na ławce.
To był pierwszy moment tego dnia, kiedy oboje się uśmiechnęli, naprawdę, nie z uprzejmości.
Ale uśmiech nie zamknął sprawy testamentu. Wojtek wrócił do teczki i powiedział, iż chce jeszcze przed zimą sprzedać działkę deweloperowi, który buduje domki jednorodzinne w tamtej okolicy, i iż oferują sto dwadzieścia tysięcy złotych za te dwadzieścia arów. Powiedział to takim tonem, jakby oczekiwał sprzeciwu, jakby przygotował się do kłótni, którą Marta miała zacząć.
Ona jednak nie zaczęła kłótni o pieniądze. Zapytała tylko, co z fiatem — czy ojcowski samochodzik też pójdzie pod młotek razem z ziemią, czy Wojtek zamierza go zostawić.
— Sprzedam złomiarzowi. Nie stoi na chodzie od dekady.
I wtedy, dopiero wtedy, coś w Marcie się zamknęło — nie z powodu pieniędzy, nie z powodu działki, tylko dlatego, iż fiat był tym samochodem, którym ojciec uczył ją jeździć w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym siódmym roku, na pustym parkingu przy hali targowej, i iż oddanie go na złom wydawało się gorsze niż sprzedaż ziemi.
Zamiast się kłócić, Marta wstała, wzięła z wieszaka klucze do garażu — miała swój komplet, ojciec dał jej dawno temu, na wypadek, gdyby trzeba było coś przywieźć — i powiedziała, iż jedzie zobaczyć samochód, zanim ktokolwiek o czymkolwiek zdecyduje. Wojtek nie zatrzymywał jej, tylko rzucił, iż garaż jest zapisany razem z działką w papierach notarialnych, więc formalnie już nie jest jej sprawą.
Marta pojechała mimo to. Garaż stał przy ulicy Toruńskiej, blaszany, pomalowany na zielono farbą, która łuszczyła się od lat, z kłódką, którą trzeba było najpierw spryskać WD-czterdzieści, żeby w ogóle się otworzyła. W środku pachniało benzyną i starym olejem, a na półce, obok skrzynki z narzędziami, leżał zeszyt w kratkę — dziennik napraw, który ojciec prowadził od zawsze, notując każdą wymianę oleju, każdą usterkę, drobnym, równym pismem technika.
Na ostatniej zapisanej stronie, pod datą sprzed czterech lat, ojciec dopisał zdanie, które nie dotyczyło samochodu: "Jak mnie zabraknie, niech Marta zdecyduje, co z autem. Ona jedna go nie sprzeda za bezcen."
Marta usiadła na starym stołku warsztatowym i przez chwilę po prostu trzymała zeszyt na kolanach, patrząc na fiata pokrytego kurzem, na tapicerkę wypłowiałą od słońca, które kiedyś wpadało przez otwarty garaż w letnie popołudnia.
Zadzwoniła do Wojtka wieczorem, nie po to, żeby się kłócić o zapis w testamencie — bo wiedziała, iż prawnie działka i tak jest jego — tylko po to, żeby zaproponować układ. Powiedziała, iż kupi od niego fiata za symboliczną złotówkę, iż to musi być na papierze, u notariusza, żeby wszystko było czyste, i iż działki nie tknie, niech robi z nią, co chce.
Wojtek milczał dłuższą chwilę w słuchawce, potem zapytał, po co jej ten grat. Marta odpowiedziała, iż odrestauruje go, iż zna mechanika przy Fordońskiej, który zrobi to za rozsądną cenę, jakieś osiem tysięcy złotych, i iż chce, żeby ten samochód jeździł, a nie stał na złomowisku.
Umówili się na notariusza na czwartek, tego samego, który spisywał testament, przy Gdańskiej. Wojtek przyjechał punktualnie, w garniturze, jakby szedł na ważne spotkanie biznesowe, a nie podpisywać umowę o jednym złotym za osiemnastoletniego malucha. Podpisał dokument szybko, bez czytania każdej linijki, i zapytał tylko na końcu, czy Marta naprawdę zamierza tym jeździć.
— Zamierzam. I będę wozić panią Halinkę z jej psem na spacer, kiedy jej kolano znowu odmówi posłuszeństwa.
Wojtek nie skomentował tego od razu. Wyszli razem z kancelarii na Gdańską, gdzie właśnie zaczynał padać drobny wrześniowy deszcz, taki, który nie moczy, tylko osiada na kurtce jak mgła. Wojtek zapalił papierosa, czego nie robił przy ojcu, bo ojciec nie znosił dymu w domu, i powiedział cicho, iż pieniądze z działki i tak w większości pójdą na spłatę kredytu, który wziął na warsztat samochodowy w Toruniu, i iż dlatego tak mu zależało na szybkiej sprzedaży.
Marta nie zapytała o szczegóły kredytu. Powiedziała tylko, iż rozumie, iż nie ma pretensji o działkę, i iż jedyne, o co prosi, to żeby brat przyjeżdżał czasem, nie na rozliczenia, tylko tak, na kawę, bo mieszkanie przy Wrocławskiej jest teraz za duże na jedną osobę i psa sąsiadki, który już się tam wprowadził na stałe.
Miesiąc później mechanik od Fordońskiej zadzwonił, iż fiat gotowy. Marta przyjechała po niego w sobotę rano, zapłaciła gotówką, osiem tysięcy trzysta złotych, dokładnie tyle, ile umówili, i wyjechała z warsztatu małym czerwonym samochodzikiem, który wreszcie warczał tak, jak pamiętała z dzieciństwa.
Zatrzymała się po drodze na cmentarzu przy Grunwaldzkiej, na kwaterze, gdzie leżał ojciec, i postawiła na grobie nie kwiaty, tylko klucze od fiata, na chwilę, żeby zdjęcie zrobić telefonem — dla Wojtka, bez podpisu, bez komentarza, tylko fotografia kluczy na płycie nagrobnej i napis obok: "Jeździ."
