Cóż za bezmyślna istotka!

Dość tego, Maksymie. Nie mogę już tak żyć i tak, składam pozew o rozwód.

Słowa wypłynęły z ust Elżbiety lekko, niemal codziennie. Same zdziwiła się tym natychmiastowym tonem. Lata nagromadzonej goryczy, bezsennych nocy, gdy czekała na niego aż do świtu, wymyślając wymówki wszystko to skondensowało się w dwa krótkie zdania.

Maksym odwrócił głowę. Na jego twarzy pojawiło się coś przypominającego zdziwienie.

Żartujesz? Czy to naprawdę serio? Z jakiego powodu?

Z jakiego? Elżbieta uśmiechnęła się ironicznie. Z zapachu obcych perfum na jego koszulach. Z wiadomości, które przypadkowo przejrzała. Z tego, jak patrzył na nią, jakby była jedynie meblem, którego już dawno trzeba wyrzucić, ale ręce nie sięgają. Z koleżanki z pracy. Z sąsiadki z piętra wyżej. Z tej kelnerki w kawiarni, w której świętowali rocznicę.

Z wszystkiego wzruszyła ramionami. Mam dość.

Procedura rozwodowa rozciągnęła się na kilka miesięcy i była tak wyczerpująca, iż Elżbieta czasem zapominała jeść. Sąd, dokumenty, niekończące się posiedzenia wszystko zamieniło się w lepki koszmar, z którego nie dało się wyrwać. Przychodziła na rozprawy w starym sukniu, które nosiła jeszcze przed ciążą. Materiał napiął się na biodrach, suwak w plecach nie doszedł do końca, a Elżbieta zakrywała to kardiganem jedynym przyzwoitym, bez kłaczków i rozciągniętych rękawów.

Maksym siedział naprzeciw w nowym garniturze. Marynarka leżała idealnie, krawat ostatni krzyk mody, z ekstrawaganckim wzorem. Elżbieta patrzyła na ten krawat i próbowała sobie przypomnieć, kiedy ostatnio kupiła coś dla siebie. Przedwczoraj ledwo znalazła pieniądze na zimowe buty dla Artura. Prawie nowe, za dwieście złotych, sprzedawca był z sąsiedniej dzielnicy. Jadąc po nie zatłoczonym autobusem, myślała o tym, iż syn potrzebuje jeszcze spodni, bo rozrósł się na lato. I kurtki. I czapki.

A potem prawnik położył na stole wydruki.

Zgodnie z wyciągiem z banku głos adwokata był równy, rzeczowy w ciągu ostatnich osiemnastu miesięcy pozwany wydał w restauracjach i punktach rozrywki sumę równą rocznemu budżetowi rodziny.

Elżbieta patrzyła na liczby i nie mogła ich poukładać w sensowny obraz. Restauracje. Punkty rozrywki. Oddzielny wiersz kwiaciarnia, a ona wiedziała, iż nie kupował jej bukietów. Jubiler kolczyki, wisiorek, pierścionek. Biżuteria nie dla niej.

W międzyczasie liczyła, czy stać ją na jednego banana dla Artura. Nie wódkę jeden banan, bo wóda to już luksus. Kroiła jabłka w cienkie plasterki, by wystarczyły na kilka dni. Gotowała kaszę na wodzie, bo mleko podrożało, i piła pustą herbatę, przekonując samą siebie, iż tak lepiej dla sylwetki.

Maksym odkaszlnął, poprawił krawat.

To moje pieniądze. Zarabiam je sam.

Po posiedzeniu Maksym dogonił ją na parkingu, złapał za łokieć i odwrócił w swoją stronę.

Myślisz, iż coś wygrasz w sądzie? jego głos był pełen trucizny. Zabiorę Artura. Słyszysz? Zabiorę.

Elżbieta milcząco wpatrywała się w niego. W człowieka, z którym przeżyła pięć lat. Któremu urodziła syna. Dla którego poszła w macierzyństwo, straciła pracę, kwalifikacje, siebie.

Jesteś beznadziejna kontynuował triumfalnie. Nic nie potrafisz. Co mu możesz dać? Biedę? Wychowam z niego faceta, a nie rozczaruję. A alimenty będziesz płaciła mi, a nie odwrotnie!

Bezpośrednio to słowo wypowiadał już wcześniej.

Jesteś beznadziejna, nie rozumiesz podstawowych spraw.
Jesteś beznadziejna, znowu zapomniałaś.
Jesteś beznadziejna, co mam z ciebie wziąć.

Elżbieta przyjmowała to, bo kochała, bo rodzina, bo tak trzeba.

Były mąż wciąż dzwonił. Żądał, by Elżbieta oddała syna, by nie psuł mu wpływem, by nie wydawała alimenty na niejasne cele.

Podczas kolejnego telefonu Elżbieta nie wytrzymała.

Dobrze powiedziała. Zabierz go.

Po drugiej stronie nastąpiła cisza.

Co? zaskoczony głos.
Powiedziałam dobrze. Przywiozę Artura jutro.

I przywiozła.

Artur stał w korytarzu mieszkania Maksymiego mały, z plecakiem w kształcie dinozaura i torbą, w której Elżbieta spakowała ulubioną piżamę, książkę o kosmosie, pluszowego zajączka z odciętym uchem. Maksym patrzył na syna, jakby wyłonił się z powietrza.

No proszę Elżbieta położyła torbę na podłodze. Wychowuj.
Mamo? zadrżał głos Artura.

Elżbieta usiadła przed nim, objęła go mocno, wciągając nos w jego czubek, wdychając zapach dziecinnego szamponu i słońca.

Mieszkaj trochę z tatą, dobrze? To przygoda. Ja będę tęsknić i dzwonić codziennie.

Wyszła, nie odwracając się. Zeszła za róg, oprzyjowała się o ścianę i pochyliła się, przyciskając dłonie do twarzy. Boże, co ona robi? Była tak zmęczona telefonami Maksymiego, jego głosem i uwagami.

Lena, to… Maksym się zaciął. Kiedy Artur idzie do przedszkola? Jutro czy tak?
Do przedszkola? Elżbieta zmrużyła oczy. Maksym, on chodzi codziennie od poniedziałku do piątku, od ósmej rano. Nie wiedziałeś?
Skąd mam… Dobrze, załatwię.

Nie załatwił. Odwoził syna do Walentyny Pietrownej tego samego wieczoru na dwie godziny, załatwię sprawy i zniknął.

Czwartego dnia zadzwoniła była teściowa. Na ekranie wyświetlił się numer Walentyny Pietrownej, a ona wymamrotała krótką, złośliwą uśmiech, zanim odebrała.

Straciłaś sumienie? głos Walentyny brzmiał z oburzeniem. Oddałaś dziecko i poszła się bawić? A ja mam siedzieć z nim! Mam już sześćdziesiąt lat, przy okazji! Mam nadciśnienie!
Nie przywiozłam go do ciebie Elżbieta mówiła spokojnie, prawie łagodnie. Przywiozłam go ojcu. Ten, jak pamiętasz, chciał z niego wyhodować prawdziwego mężczyznę. Błagał, groził sądem.
On pracuje! Nie ma czasu!
A ja kiedy? Pracuję też. Codziennie. i radzę sobie sama.
Ale on
Walentyno przerwała Elżbieta, oddałam dziecko Maksymowi na jego własną prośbę. Niech go wychowuje, jak obiecał. Nie mogę wam nic więcej dać.

Po rozmowie zapanowała cisza, po czym nastąpiły krótkie sygnały.

Walentyna zadzwoniła ponownie po dwa dni. Jej głos był inny: zmęczony, jakby spróchniały.

Przyjedź, weź Artura. Nie mogę już.

Elżbieta przyjechała wieczorem. Artur rzucił się do niej od progu, złapał się za nogi, przygnął twarz do brzucha.

Mamo, mamo, mamo

Powtarzał to jak zaklęcie, a Elżbieta głaskała syna po głowie.

Wystarczy, mały, przygód. Jedźmy do domu.

Walentyna stała w drzwiach, ręce skrzyżowane. W jej spojrzeniu migotało coś przypominającego rozczarowanie. Nie żal, tylko irytacja, iż plan nie wypalił. A zięć okazał się nie takim beznadziejnym, jak się wydawało.

Maksym zniknął. Nie dzwonił, nie pisał, nie stawiał się w progu z żądaniami i gróźbami. Po prostu zniknął. Jego rodzice też nie odwiedzali wnuka. Przyjechali raz, po kilku latach. Do tego czasu Arturowi było siedem, był w drugiej klasie, pływał i uwielbiał układać klocki LEGO.

Młodzieniec otworzył drzwi i spojrzał na nieznajomych.

Kogo szukacie? zapytał.
Arturku! Walentyna zawołała rękoma. To my! Babcia i dziadek!

Artur zmarszczył brwi, odwrócił się:

Mamo, tu są obcy ludzie.

Rozmowa była krótka i nieprzyjemna. Walentyna wściekła się, iż wnuk nie rozpoznał ich, nie przywitał się, nie rzucił się w objęcia. Nikolaj Iwanowicz kręcił głową i marmurowo komentował współczesne metody wychowawcze.

Odeszli, zostawiając ostatnie uwagi, iż chłopiec jest okropny i nieokrzesany. I tak samo beznadziejny, jak matka Elżbieta zamknęła za nimi drzwi i roześmiała się. Na co oni liczyli?

Czas płynął zbyt szybko. Arturowi było jedenaście. Wyrośnięty, przypominał już dziadka ojca Elżbiety. Syn odziedziczył jej uparty podbródek i bystry, szyderczy wzrok. Nie pytał o ojca. Może pewnego dnia zapyta, a Elżbieta odpowie szczerze, bez upiększeń, ale i bez gorzkiej żółci. A póki co radzą sobie we dwójkę.

Przeszłość przypomniała się niespodziewanie w postaci przyjaciółki Kasi, która płakała w kuchni Elżbiety, rozmazując tusz po policzkach.

Grozi, iż zabierze Szymka szlochała Kasia. Mówi, iż zatrudni adwokata, zbiera jakieś dokumenty Nie wiem, co robić!

Elżbieta nalała jej herbaty, przesunęła cukiernicę.

Kasiu uśmiechnęła się delikatnie chcesz radę?
Chcę. Każdą. Zwariuję.
Oddaj mu dziecko sama.

Kasia zamarła z filiżanką w ręku.

Co?
Zbierz rzeczy, przywieź Szymka do taty. Powiedz: wychowuj. I odejdź. Trzy dni Elżbieta podniosła trzy palce może mniej. I sprawa rozwiąże się raz na zawsze.
Naprawdę?
Absolutnie. Z własnego doświadczenia.

Kasia patrzyła na przyjaciółkę, zagubiona, nieufna, ale z przebłyskiem czegoś przypominającego nadzieję.

A potem?
Potem? Elżbieta wypiła herbatę i odwróciła się na krześle. Potem żyjesz normalnie. Bez tych, którym potrzebujesz tylko jako członek rodziny w mediach społecznościowych.

Wspomniała o Maksymie, o jego rodzicach. To wszystko już należało do przeszłości. ale lekcję Elżbieta wyniosła na piątkę.