Tradycja święcenia pokarmów w Wielką Sobotę trwa od stuleci. W koszyczku, niegdyś ogromnym, do świecenia zanosimy wciąż to samo, czyli Baranka, jajka, kiełbasę, chleb, sól, pieprz, masło, ser i ciasto.
Co symbolizują święcone pokarmy? – W Kościele katolickim mają istotną symbolikę, związana z wiarą w Boga, życiem i związkiem człowieka z przyrodą – mówi etnolog dr Alicja Trukszyn.
Baranek to znak Chrystusa. Uosabia zwycięstwo życia nad śmiercią. Ma chorągiewkę z krzyżem i napisem „Alleluja”, wyrażającym euforia ze zwycięstwa życia nad śmiercią oraz pokonania grzechu. To także symbol łagodności, niewinności i ofiary. Wierzono, iż baranek wielkanocny zapewni domownikom przychylność sił natury i ochroni przed klęskami.
Jajko jest znakiem początku życia i odrodzenia. Oznacza triumf życia nad śmiercią. Dawniej jaj nie spożywano przez cały Wielki Post i na stoły wracały dopiero na Wielkanoc. Zwyczaj malowania jaj ma związek z pogańskim świętem Jare, a barwy jajek oznaczają: brąz – pomyślność w rodzinie, a czerń i biel – pamięć o zmarłych. Dzielenie się jajkiem służy umocnieniu więzi rodzinnych. Święconym jajkiem dotykano zwierzęta domowe, by uchronić je od chorób, a skorupki rozsypywano wokół domu i zakopywano w narożnikach pola, co miało zapewnić urodzaj.
Chleb to symbol Ciała Chrystusa i dla chrześcijan jest symbolem życia, pomyślności, dostatku, obfitości i sytości. Wkładamy go do koszyka, aby zapewnić sobie dobrobyt i pomyślność.
Sól oznacza oczyszczenie, dodaje smaku potrawom i chroni przed zepsuciem. Według wierzeń ma moc odstraszania zła i mocy nieczystych. Ten życiodajny minerał towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów.
Pieprz symbolizuje gorzkie zioła, które dawniej Żydzi dodawali do sosu. Robili to na pamiątkę ciężkiej, niewolniczej pracy przy produkcji cegieł w Egipcie.
Wędlina oznacza dostatek materialny, zdrowie i płodność.
Chrzan to metafora goryczy Męki Pańskiej, zwieńczonej słodyczą Zmartwychwstania. Oznacza tężyznę fizyczną, ludzkie siły i żywotność. Wierzono, iż zapobiega nieszczęściom i obezwładnia złe moce. Dodany do święconki, miał zapewnić pokój w życiu rodzinnym.
Masło lub ser oznacza związek człowieka z przyrodą. Gwarantuje zdrowie i rozwój krów, kóz i owiec, od których pochodzi.
Ciasto zaś oznacza daru dany od Boga. Jego słodycz jest nagrodą za wytrwanie w umartwieniach w czasie Wielkiego Postu i zwiastunem Królestwa Niebieskiego.
