O wyborze konkretnych produktów na świąteczne stoły Polaków znowu zadecyduje głównie cena. Tak samo było w zeszłym roku (79,5 proc. ankietowanych). Jej znaczenie jeszcze się umocniło, bo tym razem stawia na nią już 81,2 proc. aktywnych konsumentów. Informuje o tym raport pt. „Plany zakupowe Polaków na Wielkanoc 2026”, oparty na badaniu przeprowadzonym metodą internetową na próbie 1089 osób w wieku 18-75 lat.
– Obecna sytuacja geopolityczna ma niewątpliwe duży wpływ na nastroje konsumentów. Wzrost cen ropy na rynkach światowych znajdzie błyskawicznie odzwierciedlenie w podwyżce kosztów transportu. W efekcie wpłynie na poziom cen w sklepach, co w okresie przedświątecznym może być szczególnie widoczne i odczuwalne. Dodatkowo wzrosty domowych rachunków powodują, iż konsumenci jeszcze bardziej zwracają uwagę na to, ile kosztuje każdy produkt wkładany do koszyka – komentuje dr Artur Fiks z Uniwersytetu WSB Merito.
Cena, jakość i rabaty
Według autorów raportu, zwiększenie znaczenia ceny pokazuje, iż rodzimy konsument wciąż funkcjonuje w realiach rynku silnie promocyjnego, gdzie szukanie okazji stało się codziennym nawykiem zakupowym.
– W ostatnich dwóch latach gospodarstwa domowe bardzo mocno odczuły inflację w kategorii żywności, dlatego w okresach, takich jak Wielkanoc, rodacy jeszcze uważniej porównują ceny między sieciami handlowymi. Wzrost znaczenia ceny może wynikać również z oczekiwania dalszych podwyżek w wybranych kategoriach, np. w mięsie, nabiale czy jajach, które historycznie drożeją przed świętami – mówi dr Krzysztof Łuczak z Grupy Blix.
Wśród trzech najczęściej wskazywanych czynników widać też jakość – 69,6 proc. (poprzednio – 65,7 proc.), a także promocję – 57,8 proc. (55,3 proc.).
– Konsumenci są coraz bardziej świadomi. Chcą, by wybierane przez nich produkty były dobrej jakości. Wiele osób odkryło też, iż nie zawsze jakość idzie w parze z wysokimi cenami, a za chwytliwymi hasłami reklamowymi stoją produkty niespełniające obietnic. Możemy się zatem spodziewać, iż decyzje zakupowe Polaków będą jeszcze bardziej przemyślane. Jednak, skoro głównym determinantem podejmowania decyzji zakupowych jest cena, to jednym z istotniejszych czynników będą promocje, które właśnie na tę cenę wpływają, choć czasem tylko iluzorycznie – dodaje dr Fiks.
Dalsze determinanty
Kolejne czynniki w TOP5 to własne doświadczenie – 31 proc. (25,1 proc.), jak również dostępność – 15,9 proc. (14,7 proc.). Jak stwierdza dr Łuczak, wzrost znaczenia jakości, promocji i własnych doświadczeń pokazuje, iż konsumenci starają się łączyć oszczędność z racjonalnym wyborem produktów. Polacy nie chcą już kupować tylko produktów, których cena jest najniższa. Raczej szukają najlepszego stosunku jakości do ceny, szczególnie w okresie świątecznym.
– Wyraźny wzrost znaczenia własnych doświadczeń sugeruje, iż konsumenci coraz częściej opierają decyzje na wcześniejszych zakupach i sprawdzonych markach lub produktach, a nie tylko na komunikacji marketingowej. To efekt większej świadomości zakupowej oraz ogromnej dostępności informacji w internecie i aplikacjach zakupowych. Jednocześnie promocje przez cały czas odgrywają kluczową rolę, ponieważ polski rynek FMCG pozostaje jednym z najbardziej napędzanych promocjami w Europie. Ponad 30 proc. produktów sprzedaje się w ramach tego typu akcji – zauważa Marcin Lenkiewicz z Grupy Blix.
Polecamy także: 5 najczęstszych błędów przy pakowaniu przesyłki – dlaczego taśmy klejące pakowe mają duże znaczenie?
Dalej w rankingu są takie czynniki decyzyjne jak marka – 9,2 proc. (rok wcześniej – 9,8 proc.), bliskość miejsca zakupu – 5,9 proc. (4,7 proc.), opinia rodziny lub znajomych – 3,2 proc. (2,7 proc.). Dalsze miejsca notują: brak kolejek w sklepie – 1,7 proc. (2,2 proc.), reklama – 0,9 proc. (1 proc.), a także możliwość negocjacji ceny – 0 proc. (0,2 proc.). Z kolei inne kwestie wyżej nieujęte odnotowały 0,6 proc. (poprzednio – 0,6 proc.). Natomiast nie umie się określić 0,6 proc. badanych (0,2 proc.).
– Niższe znaczenie reklamy, marki czy opinii znajomych wynika z rutynowego charakteru codziennych zakupów spożywczych. W kategoriach FMCG dominują produkty dobrze znane konsumentom. W momencie podejmowania decyzji w sklepie dużo większą rolę odgrywa cena i dostępność produktu na półce. Spadek znaczenia kolejek czy negocjacji ceny pokazuje natomiast, iż handel nowoczesny jest już bardzo efektywny operacyjnie i konsumenci traktują te kwestie jako standard. W praktyce decyzje zakupowe są dziś bardziej pragmatyczne niż emocjonalne – analizuje dr Łuczak.
Najważniejsze do „upolowania”
W badaniu konsumenci podali też (po raz pierwszy w tym roku) najważniejsze kategorie produktów spożywczych, których zamierzają szukać w gazetkach promocyjnych na święta. 65,8 proc. uczestników badania podało mięso i wędliny. 61,2 proc. konsumentów zadeklarowało świeże owoce i warzywa, a 58,6 proc. – nabiał i sery (jogurty, śmietana, masło, sery żółte).
– Ceny mięsa są w tej chwili znacznie wyższe niż jeszcze kilka miesięcy temu. Szczególnie widać to w przypadku wołowiny i drobiu. Konsumenci, którzy nie potrafią sobie wyobrazić świątecznego śniadania bez białej kiełbasy, a obiadu bez rosołu i pieczeni, szukają promocji w gazetkach, które umożliwią im zakup pożądanych produktów w niższych cenach. Pozostałe wymienione produkty są równie istotne z punktu widzenia przygotowań świątecznych i często znajdują się w koszykach zakupowych w tym okresie – analizuje ekspert z WSB Merito.
Z kolei dr Krzysztof Łuczak zwraca uwagę na to, iż sieci handlowe bardzo intensywnie promują właśnie te kategorie. Są one silnym magnesem przyciągającym klientów do sklepu. Dlatego zainteresowanie gazetkami wynika głównie z chęci znalezienia najlepszej ceny, a nie z problemu dostępności produktów.
– Klienci przeglądający gazetki potrafią bardzo dokładnie rozplanować swoje zakupy pod kątem tego, co w którym sklepie opłaca się kupić. Dzięki temu mogą zaoszczędzić całkiem spore pieniądze, oczywiście kosztem poświęcenia większej ilości czasu w zakupy – dodaje dr Artur Fiks.
Kategorie spoza podium
W dalszej kolejności w zestawieniu widnieją jajka – 54,8 proc., produkty do wypieków (mieszanki, mąka, dodatki do ciast, budynie itp.) – 43,4 proc., jak również słodycze i desery (czekolady, praliny, świąteczne słodycze) – 36,3 proc. Następne w rankingu są sosy i dodatki (majonez, musztardy, chrzan, ketchupy) – 33,6 proc., a także napoje (soki, napoje gazowane i niegazowane) – 32,5 proc.
– Jajka, produkty do wypieków czy słodycze mają bardzo silny kontekst świąteczny. Jednak często stanowią mniejszą część wartości całego koszyka niż mięso czy świeże produkty. Konsumenci przez cały czas zwracają uwagę na ceny. Jednak w przypadku tych kategorii istotną rolę odgrywa także tradycja i planowanie konkretnych potraw lub wypieków – uzupełnia Lenkiewicz.
Jak podsumowuje dr Krzysztof Łuczak, wiele z tego typu produktów kupuje się w określonych ilościach, więc potencjał oszczędności jest mniejszy niż w przypadku droższych kategorii. Dlatego ich obecność w gazetkach z promocjami jest ważna, ale nie aż tak krytyczna, jak w przypadku mięsa czy nabiału. Są to raczej artykuły uzupełniające koszyk świąteczny niż główne elementy, na których konsumenci szukają największych oszczędności.
- Bardziej świadoma Wielkanoc? przez cały czas przygotowujemy za dużo jedzenia
- Rynek dóbr luksusowych w nowej fazie. Firmy wolą rentowność niż szybki wzrost
- UOKiK nakłada kary za sprzedaż OZE. Ponad 7 mln zł dla firm i menedżerów