Zdjęcie: najpiękniejsza księgarnia świata

Są takie miejsca, do których trafiamy trochę przypadkiem, a później zastanawiamy się, dlaczego wcześniej o nich nie słyszeliśmy. Boekhandel Dominicanen w Maastricht jest jednym z najlepszych tego przykładów. Z zewnątrz trudno spodziewać się tego, co zobaczymy po przekroczeniu progu. Wchodzimy bowiem do XIII wiecznego gotyckiego kościoła, a zamiast ołtarza, ławek i duchownych widzimy… tysiące, a choćby dziesiątki tysięcy książek.

Pomiędzy zabytkowymi murami stoi ogromna, wielopoziomowa konstrukcja z półkami, po których można spacerować niczym po współczesnej bibliotece. Nad głowami wciąż znajdują się gotyckie sklepienia i historyczne malowidła. W dawnym prezbiterium działa kawiarnia, a cały budynek połączono z nowoczesną funkcją w sposób, który naprawdę robi wrażenie.

Nic więc dziwnego, iż Boekhandel Dominicanen została w 2025 roku wybrana najpiękniejszą księgarnią świata. Tytuł przyznała międzynarodowa społeczność skupiona wokół „1000 Libraries”, a o zwycięstwie zdecydowało ponad 200 tysięcy głosów.

Jeżeli planujecie zwiedzanie Maastricht, zdecydowanie warto wpisać to miejsce na listę. Być może wzbogacicie swoją domową biblioteczkę, a może wrócicie po latach do papierowej lektury.

Gdzie znajduje się najpiękniejsza księgarnia świata?

Boekhandel Dominicanen znajduje się w samym centrum Maastricht, przy Dominicanerkerkstraat 1. Księgarnia mieści się pomiędzy dwoma najważniejszymi przestrzeniami miejskimi – Vrijthof i Markt. To bardzo dobra lokalizacja, bo podczas zwiedzania miasta nie trzeba specjalnie organizować dojazdu ani szukać jej na obrzeżach Maastricht. Można po prostu włączyć ją do spaceru po historycznym centrum.

Warto jednak zaplanować tutaj trochę więcej czasu niż kilka minut na zrobienie zdjęcia. Pierwsze wrażenie jest oczywiście najważniejsze, ale dopiero wejście na kolejne poziomy księgarni pozwala naprawdę docenić skalę całego przedsięwzięcia.

Dokładny adres to:

Dominicanerkerkstraat 1
6211 CZ Maastricht
Holandia

Księgarnia jest dobrze dostępna również dla osób z ograniczoną mobilnością. W budynku znajduje się winda prowadząca między innymi na pierwsze i drugie piętro oraz do toalet.

Najpiękniejsza księgarnia świata – skąd ten tytuł?

Określenie „najpiękniejsza księgarnia świata” przez lata funkcjonowało przede wszystkim jako przydomek. W przypadku Dominicanen można jednak mówić o czymś więcej. W 2025 roku księgarnia została oficjalnym zwycięzcą 1000 Libraries Award w kategorii najpiękniejszej księgarni świata.

Do konkursu nominowano 19 księgarni z różnych miejsc. Przez dwa miesiące można było oddawać głosy, a ostatecznie zwycięstwo przypadło właśnie obiektowi w Maastricht. Według informacji organizatorów w głosowaniu wzięło udział ponad 200 tysięcy osób.

Nie jest to wynik zaskakujący, bo jednak trudno znaleźć takie księgarnie, w których można jednocześnie oglądać gotyckie sklepienia, wyjątkowe malowidła i regały z książkami sięgające kilku kondygnacji. W podobnych wnętrzach znajdziemy biblioteki zamkowe, pałacowe czy klasztorne, ale nie księgarnie. Co ciekawe, architekci odpowiedzialni za adaptację kościoła nie próbowali ukrywać jego historii. Wręcz przeciwnie.

Historia kościoła dominikańskiego w Maastricht

Żeby zrozumieć fenomen tego miejsca, trzeba cofnąć się o kilkaset lat. Historia dominikanów w Maastricht sięga XIII wieku. W 1261 roku zakon otrzymał zgodę na założenie klasztoru w mieście. Dominikanie wybudowali tutaj klasztor oraz kościół i pozostali w Maastricht przez około pięć stuleci. Sam kościół jest wyjątkowym zabytkiem. Powstał w XIII wieku i jest uznawany za pierwszy gotycki kościół na terenie Niderlandów. W jego wnętrzu zachowały się między innymi historyczne malowidła ścienne i sklepienne, które mają dużą wartość artystyczną i oczywiście historyczną.

Jego historia jako obiektu religijnego zakończyła się wraz z wkroczeniem wojsk francuskich do Maastricht pod koniec XVIII wieku. W 1795 roku miasto zostało włączone do Republiki Francuskiej, a dominikanie opuścili kościół. Budynek przestał być świątynią. Wtedy rozpoczął się chyba najbardziej niezwykły rozdział jego historii.

Kościół, który był… niemal wszystkim

Przez następne dwieście lat budynek miał bardzo różne zastosowania. Był między innymi magazynem miejskim, salą koncertową, salonem samochodowym, rzeźnią, halą bokserską, domem węży, przechowalnią rowerów i przestrzenią wykorzystywaną podczas karnawału.

Tak, dobrze przeczytaliście – dom węży. W pewnym momencie w zabytkowym kościele znajdowała się ekspozycja poświęcona gadom. Jeszcze ciekawsze jest to, iż budynek pomimo utraty pierwotnego charakteru, przez lata był mocno związany z codziennym życiem mieszkańców Maastricht. Oficjalna strona księgarni wspomina choćby o tym, iż dla wielu mieszkańców miejsce to kojarzyło się z pierwszym pocałunkiem.

2006 rok – kościół staje się księgarnią

W 2006 roku podjęto decyzję o nadaniu kościołowi zupełnie nowej funkcji. Powstała tutaj księgarnia, początkowo działająca pod nazwą Selexyz Dominicanen. Później obiekt był związany również z marką Polare, a po jej upadłości w 2014 roku księgarnia rozpoczęła działalność jako niezależny Boekhandel Dominicanen. Za projekt nowego wnętrza odpowiadało biuro architektoniczne Merkx + Girod.

Architekci stanęli przed niełatwym zadaniem. Jak stworzyć nowoczesną księgarnię w XIII-wiecznym kościele, nie niszcząc jego charakteru? Odpowiedź okazała się bardzo efektowna. Połączenie nowoczesnych metalowych antresoli ze średniowieczna klasyczną architekturą to strzał w dziesiątkę. Możecie ocenić to na żywo, odwiedzając dzisiaj księgarnię!

Ogromna księga w środku kościoła

Najbardziej charakterystycznym elementem wnętrza jest ogromna, stalowa konstrukcja z półkami na książki. Konstrukcja została ustawiona asymetrycznie, dzięki czemu nie zasłania całej przestrzeni kościoła. Wręcz przeciwnie – podkreśla jego wysokość i pozwala podziwiać gotyckie sklepienia.

Według informacji księgarni powierzchnia handlowa wynosi około 1200 m², podczas gdy sama dostępna powierzchnia podłogi to około 850 m². Wielopoziomowa konstrukcja pozwoliła więc wykorzystać wysokość świątyni, zamiast próbować zmieścić wszystko na jednej kondygnacji. To właśnie wysokość robi tutaj największe wrażenie. Wchodząc na wyższe poziomy, zaczynamy patrzeć na budynek zupełnie inaczej. Półki z książkami stają się częścią architektury, a sklepienie znajduje się niemal na wyciągnięcie ręki. To właśnie z góry najlepiej widać, jak udanie połączono starą świątynię z nowoczesnym wnętrzem.

Nie tylko książki

Boekhandel Dominicanen jest oczywiście księgarnią, więc znajdziemy tutaj przede wszystkim książki. Oferta jest bardzo szeroka – są książki dla dzieci, literatura piękna, sztuka, historia, podróże, publikacje związane z Limburgią, a także literatura specjalistyczna. Na pierwszym piętrze znajduje się również dział muzyczny z płytami CD i winylami.

Co ważne, nie jest to miejsce skierowane wyłącznie do osób mówiących po niderlandzku. Znajdziemy również książki w języku angielskim. o ile więc podczas podróży po Holandii szukacie książki, która będzie pamiątką z wyjazdu, warto zajrzeć na półki, ale choćby jeżeli nie planujecie nic kupować, sama wizyta też ma sens. W końcu do najpiękniejszej księgarni świata można wejść również po prostu po to, żeby ją zobaczyć.

O tym, co dzieje się w księgarni możecie poczytać na jej stronie.

Kawiarnia w dawnym prezbiterium

Jednym z ciekawszych elementów adaptacji kościoła jest kawiarnia. W dawnym prezbiterium działa Blanche Dael Coffeelovers, związana z maastrichtską palarnią kawy Blanche Dael. Można więc usiąść z kawą dokładnie tam, gdzie kiedyś znajdował się ołtarz.

To kolejny przykład tego, jak ciekawie wykorzystano historyczną przestrzeń. Nie próbuje się tutaj udawać, iż kościół nigdy nie był kościołem. Zamiast modlitwy mamy książki, zamiast mszy – spotkania autorskie, a zamiast ciszy klasztoru – rozmowy przy kawie.

Księgarnia jako centrum kultury

Boekhandel Dominicanen nie ogranicza się do sprzedaży książek. W dawnej przestrzeni kościoła organizowane są spotkania autorskie, debaty, wykłady, wywiady i koncerty. W budynku realizowane są również wystawy. Książka nie jest tutaj tylko produktem stojącym na półce. Staje się punktem wyjścia do rozmowy, spotkania czy wydarzenia, a dzięki temu dawny kościół zachował funkcję miejsca, w którym ludzie się spotykają.

Ile czasu zaplanować na wizytę?

Samo obejście księgarni można zrobić stosunkowo szybko. o ile chcecie jednak zrobić zdjęcia, wejść na kolejne poziomy, przyjrzeć się sklepieniom, zobaczyć freski i napić się kawy, warto zarezerwować około 30-60 minut. jeżeli jesteście miłośnikami książek – prawdopodobnie spędzicie tam o wiele więcej czasu, może i cały dzień…?

Pamiętajcie, iż jest to normalnie działająca księgarnia, w której są klienci. o ile chcecie znaleźć idealne kadry fotograficzne, to może Wam chwilę zejść. My odwiedziliśmy to miejsce w weekend w godzinach popołudniowych i było w nim setki osób.

Księgarnia jest w tej chwili czynna:

• poniedziałek: 10:00-18:00,
• wtorek: 9:00-18:00,
• środa: 9:00-18:00,
• czwartek: 9:00-21:00,
• piątek: 9:00-18:00,
• sobota: 9:00-18:00,
• niedziela: 12:00-18:00.

Przed wizytą warto jednak sprawdzić aktualne godziny, szczególnie w przypadku świąt i wydarzeń specjalnych.

Czy warto odwiedzić najpiękniejszą księgarnię świata?

Zdecydowanie tak. Nie ma większego znaczenia, czy jesteście fanami książek. Boekhandel Dominicanen jest przede wszystkim niezwykłym zabytkiem, który dostał drugie życie. Zamiast pozwolić, aby XIII-wieczny kościół stał się jedynie kolejnym obiektem oglądanym zza ogrodzenia, nadano mu funkcję, z której codziennie korzystają mieszkańcy i który podziwiają turyści.

Gotyckie sklepienia, stare freski, kamienne mury i ogromny stalowy regał tworzą wnętrze, którego trudno szukać gdziekolwiek indziej. Do tego dochodzi historia budynku – od klasztoru dominikanów, przez magazyn, salon samochodowy i dom węży, aż po księgarnię. To właśnie ta historia sprawia, iż wizyta w Dominicanen jest czymś więcej niż zakupem książki.

Jeżeli więc będziecie w Maastricht, nie zastanawiajcie się długo. choćby jeżeli niczego nie kupicie – wejdźcie. Podejdźcie do stalowych schodów, wejdźcie na kolejne piętra i spójrzcie w górę.

Co warto zobaczyć w Maastricht?

Wizyta w Boekhandel Dominicanen powinna być tylko jednym z punktów zwiedzania miasta. Maastricht jest jednym z najciekawszych miast południowej Holandii i zdecydowanie różni się od Amsterdamu czy Rotterdamu.

Warto rozpocząć spacer od Vrijthof, jednego z najbardziej znanych placów miasta. Następnie można przejść w kierunku Basilica of Saint Servatius, zobaczyć historyczne uliczki centrum, Markt z ratuszem, a także przejść się wzdłuż rzeki Mozy.

Miłośnicy historii powinni zwrócić uwagę na fortyfikacje Maastricht i pozostałości dawnych murów. A o ile macie więcej czasu, warto zainteresować się również podziemnym Maastricht – systemem jaskiń i korytarzy powstałych w wapieniu.

To właśnie połączenie historii, architektury, gastronomii i nietypowych atrakcji sprawia, iż Maastricht dobrze nadaje się na weekendowy city break, a Dominicanen jest jednym z tych miejsc, które idealnie wpisują się w charakter miasta.