Wiktor Kowalski, właśnie po tym jak złożyl swój skromny wieczorny połów do plecionej koszyczki i zmierzał wąską ścieżką ku swemu podupadłemu wózowi, stanął nagle w miejscu, jakby uderzył go błyskawica. Nie był to jednak sen. Z gęstej, ciemnej mgły niosło się ponownie to samo nie krzyk, a przedśmiertny jęk, pełen takiego zwierzęcego przerażenia, iż po plecach przeszły mu same włosy. Wołała kobieta. Zew wiatru w koronach starych sosen rozrywał jej głos na strzępy, ale dało się wydobyć kilka wyraźnych słów. Nie prosiła jedynie o pomoc błagała, wkładając w ten krzyk całą siłę swojej duszy. Obok niej znajdował się ktoś jeszcze, którego nagłe, panikarskie rozbryzgi wody docierały do brzegu.
Nie zastanawiając się ani sekundy, mężczyzna rzucił koszyczkę, a kilka drobnych rybek, lśniących srebrnym blaskiem, wylało się na wilgotny piasek. Zrzucając ciężki, podszewkowy płaszcz i podniszczone robocze spodnie, pozostał w jedynie podniszczonej bieliźnie i rzucił się w czarną, lodowatą wodę. Wiatr, jak rozgnieciony zwierz, wzburzył fale, uderzając w twarz pianą i rozpryskami.
Pływanie było nie do zniesienia trudne. Prąd, zwykle leniwy, dziś był podstępny i silny, chwytając nogi zimnymi, szponiastymi rękami. Niemal na głębokim nurcie rzeki Wisły, tam gdzie woda była szczególnie ciemna i głęboka, rozpaczliwie walczyła dziewczyna. Jej ciemne włosy, niczym wodorosty, unosiły się na grzbiecie fali, a potem bezsilnie tonęły w czarnej otchłani, pochłaniając ją całą. Młody mężczyzna, którego ona, najwyraźniej, bezskutecznie błagała o ratunek, już dotarł na przeciwbrzeg. Nie odwrócił się, jego ruchy były gwałtowne i przerażone. Wyciągnąwszy dmuchany ponton, ruszył z dzikim spojrzeniem zwierzęcia, podskakując wzdłuż brzegu lasu, by zniknąć w jego schroniącym zagajniku.
Dziewczyna przestała krzyczeć. Nie wynurzała się na powierzchnię. Gdy Wiktor, płynąc na ostatnich siłach, dotarł do krytycznego miejsca, na wodzie rozchodziły się jedynie wolne, złowieszcze koła. Serce mu zamarło w piersi. Wciągając pełny oddech, zanurzył się w lodowatej mgle. Ręce natrafiły na śliską tkaninę płaszcza, objął bezwładne ciało od tyłu i, drugą ręką pracując jak wiosło, desperacko pedałował nogami, pędząc w stronę własnego brzegu. Każde pociągnięcie wiosła wywoływało ognisty ból w mięśniach, każdy wdech brzmiał jak jęk. ale płynął, trzymając się życia i tej ręki, którą miał w garści.
Wyciągnąwszy dziewczynę na brzeg, nie czując własnego wyczerpania, zabrał się do czynienia. Ręce przyzwyczajone do ciężkiej roboty działały gwałtownie i precyzyjnie obroty, uciski, sztuczne oddychanie. Z płuc popłynęła mętna woda rzeczna, a ciało ratowane wydało głęboki, przerywany kaszel. Oddech, słaby, ale równy, powrócił. Trzeba było ją rozgrzać. Zgarnął podpalone węgielki ze starego ogniska, na rozgrzanym popiele ułożył prowizoryczny leżak z płaskich kamieni rzecznych, przykrywając go grubą warstwą puchu jodłowego. Ostrożnie położył dziewczynę na improwizowanej łożu, okrył ją jedyną, zadymioną i spoczoną kurtką. Sam podniósł rozrzucone po brzegu rzeczy, z trudem naciągnął mokre ubrania na zmarznięte ciało i usiadł przy nowym, rozpalonym ogniu, podając jej drżące, bladozobite od zimna dłonie.
Ciepło rozchodziło się powoli, jakby nie chciało przeniknąć zamrożonego mięsa. Dziewczyna leżała nieruchomo, jedyny parujący oddech świadczył o życiu. Zimna woda i szok przeżyty wywarły swój effect, ale mężczyzna wiedział minie trochę czasu i ona się obudzi. Wiedział to tak, jak znał każdy zakręt tej rzeki.
Podniósł wzrok ku niebu, całkowicie spowitemu ciężkimi, niskimi chmurami. Przez tę ołowianą zasłonę nie widać było gwiazd choćby księżyc nie mógłby się przebić. Było pusto i przygnębiająco.
Spojrzał w dół na języki płomieni i one przeniosły go w przeszłość, w ten sam ponury wieczór, który wszystko mu zabrał.
Z Lidią i małym Arturem pojechali na ryby, tak jak robili to prawie każde lato. Po zostawieniu żony z synkiem przy namiocie, Wiktor odpłynął od brzegu starym, ale niezawodnym łodzią.
Rozgrzejcie sobie herbatkę, zaraz wrócę z dorszem, a potem zjemy najsmaczniejszą rybną zupę na świecie! mrugnął żartobliwie do Lidii, a jego twarz rozświetliła się szczęśliwym, beztroskim uśmiechem.
Tylko bądź ostrożny, Wiktorze, pogoda się psuje powiedziała niepewnie żona, wpatrując się w nadciągające chmury.
Znam każdy kamień tutaj! Nie martw się! krzyknął z wody, a wiosła przecięły lśniącą taflę.
Wylądował w swojej ulubionej jamie, zarzucił wędki i wpadł w rytuałne oczekiwanie. Nagle niebo zgromadziło się czarne, jak noc. Wzburzony wiatr zginał drzewa przy ziemi, a z nieba spłynęła fala wody. Łódź przewróciła się, popędziła w stronę, a potem rozległ się ostry, suchy trzask pod łodzią zahaczył ukryty pod wodą pniak, wystający jak sztylet. Powietrze zaczęło syczeć, a w mig łódź zamieniła się w bezkształtny kawałek gumy.
Wiktor próbował płynąć, ale nagły, palący skurcz w kostce złapał go od sztywnej, lodowatej wody. Walka z rozgniewaną naturą była nierówna. Prąd złapał go, uderzył w coś twardego i ciemność pochłonęła jego świadomość. Ożył dopiero po trzech dniach, leżąc na twardym podwaleniu w nieznanej, zadymionej chacie. Próba wstania wywołała zawroty i mdłości. Wtedy do drzwi, tupiąc, wszedł stary, twarz porysowana zmarszczkami niczym mapa przeżytych lat.
Wstań, burknął bez emocji, postawiając na stołku miskę dymiącej zupy. Weź, wypij tę ziołową miksturę, zatrzyma ona krwawienie. I zjedz kaszę, bo inaczej nie przeżyjesz.
Gdzie ja jestem? zachrapał Wiktor, a gdy usłyszał nazwę odległej nieznanej krainy, przerażony zrozumiał, iż został przeniesiony setki kilometrów od domu.
Ładnie cię roztrzaskał los, chłopcze kontynuował po krótkiej przerwie starzec. Prawie żywego przywiezło mnie kilku łowców. Myśleli, iż nie wyjdziesz.
Mężczyzna znów próbował podnieść się, ale starzec tylko machnął suchą palcą:
Leż, nie szukaj bohaterstwa. Krew już utraciłeś to koniec. Teraz możesz tylko umierać. Odpoczywaj. Pokornie przyjmij los.
A rodzina? Żona, syn Nie wiedzą, iż żyję! w jego głosie zabrzmiała rozpacz. Przed oczyma przeskoczyły obrazy Lidii, serce ściśnęło się w żołądku.
Co to za wieści? wymamrotał starzec. To nie listy z poczty. Tu tylko wilki wyją i niedźwiedzie ryczą. Same lasy i tajga.
Jak tu żyjecie? zapytał szczerze.
Jak? Zioła, grzyby, orzechy, jagody. Zimą zapasy trzymamy. Łowcy przychodzą rzadko, przynoszą gości. Tak już od dwudziestu lat westchnął, po czym z trudem usiadł na podwaleniu w rogu. Śpij. Musisz sił nabrać.
Usypał się, a Wiktor patrzył na słabą iskrę zapałki na stole. Cień tańczył po ścianach, a w tych migotliwych konturach widział twarze żony i syna. Tęsknota była tak ostra, iż zaciskał zęby, by nie jęknąć. Za ścianą wył gołębnik, szumiąc wszystkie drogi i nadzieje.
Dni przelewały się, podobne do siebie, niczym węzły na linie. Każde nowe ruchy obrócenie się, usiedzenie, chwycenie łyżki były małymi zwycięstwami, dającymi odrobinę radości.
Wstał w końcu na kulach, tak jak przepowiadał starzec. Gdy po raz pierwszy, opierając się o laskę, wyszedł poza próg, świat stał się niepoznany wszystko tonęło w oślepiającym, nieskażonym białym puchu.
Jak mam się stąd wydostać? zapytał ostrożnie gospodarza, starając się nie zdradzić rozpaczy.
Nie da się odrzekł krótko. Nie umiesz jeszcze chodzić, a droga do szlaku to dzień drogi, może więcej. Wszystkie ścieżki już zasypane. Musisz przeczekać wiosnę. jeżeli wyzdrowiesz, pomogę ci.
A łowcy? Mogą pomóc?
Łowcy zimą w innych rejonach polują. Tu przychodzą wiosną i jesienią. Może ktoś się zatrzyma, jeżeli los się uśmiechnie Ale raczej nie. Teraz to nieprzebyty teren. Pokręcił głową i z trudem podrzucił kolejne drewno do paleniska.
Wiktor drgnął, wyłaniając się z głębin wspomnień. Serce zaciśnięte znanym bólem. Podpalił ognisko, dorzucając suche gałęzie, podszedł do dziewczyny. Jej oddech stał się głębszy, równomierny, choć świadomość wciąż nie wróciła. Dopasował na nią kurtkę, wrócił do ognia, pozwalając przeszłości znów wciągnąć go w wir bezlitosnych fal
Stary mężczyzna był milczący. Kiedy Wiktor w końcu zdołał przemieszczać się po chacie, zaczął stopniowo pomagać: zamiatał śnieg przy drzwiach, by dostać się do opału, łupił drewno, rozgrzewał piec. Posiłek tę samą, chudą kaszę z niejasnych korzeni i ziół jadł już bez odrazy głód i instynkt przetrwania były silniejsze. Herbata, którą warzył ze zbieranych latem ziół, przywodziła mu na myśl Lidię i ona zawsze dolała mięty i majeranku. Te wspomnienia były jednocześnie słodkie i gorzkie, niczym rana, która nieustannie podrażniona była ruchem.
Zima ciągnęła się niekończąco, a czas zdawał się zamrożony w lodowej pułapce. Gdy wreszcie nadeszła wyczekiwana wiosna, śnieg w bezdrożnym lesie topniał niechętnie, odsłaniając ziemię centymetr po centymetrze. Po kolejnych dwóch miesiącach walka zimy i wiosny trwała, a kiedy Wiktor poczuł w nogach dawną siłę, starzec położył się.
Nie dam rady cię odprowadzić, jak się umawialiśmy wymówił, leżąc na podwaleniu. Sam już nie mogę wstać. Pomogłem ci, a teraz muszę sam się naprawić.
Jak więc zostaniesz tu sam? Jedźmy razem! W mieście lekarze, szpital!
Tamtych lekarzy nie ma! machnął słabą ręką. Żaden lekarz cię tak nie naprawi. Oni tylko wiedzą, co ciąć. My z tobą gangrenę leczyć będziemy z opatrunkami i ziołami. Idź. I nie martw się, wyleczę się. Nie od razu
Stary wyjaśnił mu drogę, a Wiktor, z całego serca dziękując za ratunek i krew, ruszył w dalszą podróż. Trasa, która na mapie wydawała się prosta, po kilku godzinach zamieniła się w chaotyczne błądzenie. Szedł aż do zmierzchu, nie znajdując żadnych śladów ścieżki. Noc spędził pod jodłowymi korzeniami. Rano obudził się od cichegoWreszcie, po długich dniach wędrówki, ujrzał w oddali światła swojego rodzinnego domu, wiedząc, iż wreszcie powróci do tych, których kochał.
