Słuchaj, muszę ci opowiedzieć, co się stało ostatnio, bo to już nieчто. Wiktor Ilcz, właśnie po tym, jak wypuścił swój skromny wieczorny połów do wiklinowego koszyka i ruszył wąską ścieżką w stronę swojego małego wózka przy brzegu Wisły, nagle stanął jakby go porączyła burza. Nie, nie było to halucynacja z gęstej, ciemnej mgły nadeszło to samo przerażające westchnienie, jakby ktoś zbliżał się do kresu życia. Słyszał krzyk kobiety, a szalejący wiatr wśród starych sosnowych koron rozrywał jej słowa, ale dało się wyłowić jedynie gorące błaganie o pomoc. Z nią był jeszcze ktoś, kto paniką rozbrykał fale, które docierały aż do brzegu.
Bez namysłu Wiktor rzucił koszyk, a kilka małych rybek migoczących jak srebro rozleciało się po wilgotnym piasku. Zrzucając ciężką, podwójną kurtkę i poobijane robocze spodnie, w samym zniszczonym podkoszulku wskoczył w czarną, lodowatą wodę. Wiatr, jak rozjuszony wilk, wzburzał fale, lśniąc pianą po twarzy.
Pływać było nie do zniesienia. Zwykle leniwe nurtowanie rzeki dziś było podstępne i silne, chwytając nogi lodowatymi, jakby rękoma. Prawie w samym środku, gdzie woda była najciemniejsza i najgłębsza, walczyła rozpaczliwie dziewczyna. Jej ciemne włosy, przypominające wodorosty, co chwilę wystrzeliwały na falę, a potem bezsilnie tonęły w czarnej otchłani. Ten młodzieniec, którego ona błagała o ratunek, już dotarł na przeciwległy brzeg. Nie odwrócił się, jego ruchy były gwałtowne i przerażone. Wyciągnąwszy dmuchany ponton, zerwał się wzdłuż krawędzi lasu, by zniknąć w gęstym zaroślach.
Dziewczyna już nie krzyczała. Nie pojawiła się na powierzchni. Gdy Wiktor, z ostatnimi siłami, dopłynął do miejsca katastrofy, na wodzie powoli rozchodziły się jedynie złowieszcze kręgi. Serce mu zadrżało w piersiach. Zrobił głęboki wdech, wypełnił płuca i zanurkował w lodowatą mgłę. Ręce wyczuły śliską tkaninę kurtki, objął bezwładne ciało od tyłu, a drugą ręką, niczym wiosło, zaczął desperacko wiosłować nogami, cofał się w stronę brzegu. Każde pociągnięcie wywoływało płonący ból mięśni, każdy oddech brzmiał jak jęk. Ale płynął, trzymając się życia i tej dziewczyny w ramionach.
Wyciągnąwszy ją na brzeg, nie myśląc o własnym wyczerpaniu, przystąpił do ratowania. Ręce przyzwyczajone do ciężkich prac działały gwałtownie uciskał, przyciskał, robił sztuczny oddech. Z płuc wytrysnęła mętna woda, a ciało ratowane wydało głęboki, przerywany kaszel. Oddech, słaby, ale równy, powrócił. Trzeba było ją jeszcze ogrzać. Zebrał rozżarzone węgielki ze starego ogniska, ułożył je na rozgrzanym żwirze, po czym zbudował prostą platformę z płaskich kamieni rzecznych, przykrył ją grubą warstwą miękkiej, ciepłej szyszki jodły. Delikatnie położył dziewczynę na tym prowizorycznym łożu, przykrył jedyną, przesiąkniętą dymem i potem kurtką. Sam podniósł porozrzucane przybory, z trudem nałożył mokre ubrania na zmarzniętą skórę i usiadł przy nowym, rozpalonym ogniu, wyciągając drżące, blade od zimna ręce w jego stronę.
Ciepło podgrzewało powoli, jakby nie chciało wnikać w zakruwane kości. Dziewczyna leżała nieruchomo, jedynie lekka para z jej oddechu świadczyła o życiu. Zimna woda i szok sprawiły, iż była przytomna, ale Wiktor wiedział minie chwila i odzyska pełnię świadomości. Wiedział to tak, jak zna każdy zakręt Wisły.
Spojrzał w niebo przyciemnione niskimi, ciężkimi chmurami. Przez tę ołowianą zasłonę nie widać było ani gwiazd, ani choćby księżyca. Było pusto i przygnębiająco.
Obniżył wzrok na języki płomieni i wspomnienia przeniosły go do tamtego szarego wieczoru, kiedy wszystko mu zostało odebrane.
Z Grażyną i małym Jarkiem pojechali na ryby, jak robili to prawie każdego lata. Po zostawieniu żony i synka w namiocie, Wiktor odpłynął z brzegu na starej, ale solidnej łodzi.
Podgrzejcie sobie herbatkę, zaraz wrócę z rybnym poławem, a potem zjemy najlepszego ukraińskiego barszczu! zachichotał do Grażyny, a na jego twarzy rozbłysło beztroskie uśmiechy.
Tylko uważaj, Witek, pogoda się psuje zmartwiła się żona, patrząc na nadciągające chmury.
Nie szkodzi! Znam każdy kamień w tej rzece! wołał z wody, wiosła rozcinając spokojną taflę.
Wylądował w ulubionym miejscu, zarzucił wędki i zanurzył się w rytualnym oczekiwaniu. Nagle niebo zgęstniało, jakby nastała noc. Silny wiatr wygiął drzewa przy ziemi, a z nieba spadła fala wody. Łódź zaczęła wirować, a potem usłyszał głośny, suchy trzask podwodny pniak zahaczył o podwodny korzeń, przypominający sztylet. Powietrze wypełnił nieprzyjemny świst, a w mgnieniu oka łódź rozpadła się na rozciągnięty kawałek gumy.
Wiktor próbował płynąć, ale nagła skurczająca się ból w nogach od lodowatej wody go sparaliżował. Walka z rozgniewaną naturą była nie do wygrania. Prąd go wciągnął, uderzył w twardy przedmiot, a ciemność pochłonęła go. Odpłynął dopiero po trzech dniach, leżąc na twardym podłożu w nieznanej chatach, przesyconych dymem i ziołami. Próba wstania wywołała zawroty i mdłości. Do chaty wpadł staruszek o twarzy pomarszczonej jak mapa lat.
Hej, wstawaj, mruknął bez emocji, stawiając miskę z parującą zupą. Weź tę herbatkę, ziołową, zatrzyma ona krwawienie wewnątrz. I zjedz trochę kaszy, bo inaczej nie wytrwasz.
Gdzie ja? zakrztusił się Wiktor, słysząc nazwę nieznanej krainy, i zrozumiał przerażony, iż został odwieziony setki kilometrów od domu.
Dobra, chłopcze, przygniotła cię ta rzeź po krótkiej przerwie kontynuował staruszek. Ocalili mnie myśliwi, co myśleli, iż nie wyjdziesz.
Wiktor próbował się podnieść, ale staruszek machnął suchą ręką:
Leż, nie kombinuj. Krew utraciłeś, nie ma już co robić. Teraz trwoga to jedyne, co ci zostaje. Regeneruj się, poddaj się.
A rodzina? Żona, syn Nie wiedzą, iż żyję! przebił się w jego głosie desperacki dźwięk. Wyobraził sobie Grażynę w rozpaczy, serce ścisnęło się w twardy guzek.
Co tam za wieści? wymamrotał staruszek. Nie ma tu poczty. To las, tylko wilki wyją i niedźwiedzie ryczą. Tylko tajga wokół.
Jak tu żyjecie? zapytał szczerze.
Zioła, grzyby, orzechy, jagody. Zimą zapasy trzymamy w spiżarni. Myśliwi przychodzą od czasu do czasu, przynoszą jedzenie. Tak już od dwudziestu lat. westchnął i z trudem usiadł na swoim łóżku w rogu. Śpij, sił się zbieraj.
Szybko zapadł w sen, a Wiktor patrzył na słabą lampkę na stole. Cień tańczył po ścianach, przypominając twarze żony i syna. Tęsknota była tak ostra, iż zacisnął zęby, by nie wydać krzyku. Za ścianą wiało zimnym wiatrem, zamykając wszystkie drogi i nadzieje.
Dni przelewały się jeden w drugi, jak węzły na linie. Każdy mały ruch przewrócenie się, usiąść, podniesienie łyżki był małym zwycięstwem, które dawało odrobinę radości.
Wreszcie, po długiej walce, udało mu się wyciągnąć dziewczynę na brzeg, przyłożyć do niej kurtkę i od razu wrócić przy ognisku, by ponownie dać jej tlen. Oddech stał się głębszy, a świadomość powoli wracała. Położył ją na prowizorycznym łóżku z kamieni i szyszek, przykrył swoją jedyną, jeszcze pachnącą dymem kurtką i usiadł przy nowym ogniu, podnosząc suche gałęzie.
Ciepło rozchodziło się powoli, jakby nie chciało wnikać w zmarznięte ciało. Dziewczyna leżała nieruchomo, jedynie lekka para z jej oddechu świadczyła o życiu. Zimna woda i szok sprawiły, iż była przytomna, ale Wiktor wiedział minie chwila i odzyska pełnię świadomości. Wiedział to tak, jak zna każdy zakręt Wisły.
Spojrzał w niebo przyciemnione niskimi, ciężkimi chmurami. Przez tę ołowianą zasłonę nie widało się ani gwiazd, ani choćby księżyca. Było pusto i przygnębiająco.
Obniżył wzrok na języki płomieni i wspomnienia przeniosły go do tamtego szarego wieczoru, kiedy wszystko mu zostało odebrane.
Z Grażyną i małym Jarkiem pojechali na ryby, jak robili to prawie każdego lata. Po zostawieniu żony i synka w namiocie, Wiktor odpłynął z brzegu na starej, ale solidnej łodzi.
Podgrzejcie sobie herbatkę, zaraz wrócę z rybnym poławem, a potem zjemy najlepszego barszczu! zachichotał do Grażyny, a na jego twarzy rozbłysło beztroskie uśmiechy.
Tylko uważaj, Witek, pogoda się psuje zmartwiła się żona, patrząc na nadciągające chmury.
Nie szkodzi! Znam każdy kamień w tej rzece! wołał z wody, wiosła rozcinając spokojną taflę.
Wylądował w ulubionym miejscu, zarzucił wędki i zanurzył się w rytualnym oczekiwaniu. Nagle niebo zgęstniało, jakby nastała noc. Silny wiatr wygiął drzewa przy ziemi, a z nieba spadła fala wody. Łódź zaczęła wirować, a potem usłyszał głośny, suchy trzask podwodny pniak zahaczył o podwodny korzeń, przypominający sztylet. Powietrze wypełnił nieprzyjemny świst, a w mgnieniu oka łódź rozpadła się na rozciągnięty kawałek gumy.
Wiktor próbował płynąć, ale nagła skurczająca się ból w nogach od lodowatej wody go sparaliżował. Walka z rozgniewaną naturą była nie do wygrania. Prąd go wciągnął, uderzył w twardy przedmiot, a ciemność pochłonęła go. Odpłynął dopiero po trzech dniach, leżąc na twardym podłożu w nieznanej chacie, przesyconej dymem i ziołami. Próba wstania wywołała zawroty i mdłości. Do chaty wpadł staruszek o twarzy pomarszczonej jak mapa lat.
Hej, wstawaj, mruknął bez emocji, stawiając miskę z parującą zupą. Weź tę herbatkę, ziołową, zatrzyma ona krwawienie wewnątrz. I zjedz trochę kaszy, bo inaczej nie wytrwasz.
Gdzie ja? zakrztusił się Wiktor, słysząc nazwę nieznanej krainy, i zrozumiał przerażony, iż został odwieziony setki kilometrów od domu.
Dobra, chłopcze, przygniotła cię ta rzeź po krótkiej przerwie kontynuował staruszek. Ocalili mnie myśliwi, co myśleli, iż nie wyjdziesz.
Wiktor próbował się podnieść, ale staruszek machnął suchą ręką:
Leż, nie kombinuj. Krew utraciłeś, nie ma już co robić. Teraz trwoga to jedyne, co ci zostaje. Regeneruj się, poddaj się.
A rodzina? Żona, syn Nie wiedzą, iż żyję! przebił się w jego głosie desperacki dźwięk. Wyobraził sobie Grażynę w rozpaczy, serce ścisnęło się w twardW końcu, po długich dniach pełnych bólu i niepewności, Wiktor zobaczył w oddali wioskę, gdzie dzieci zawołały go po imieniu, a w jego sercu rozbłysło nadzieją, iż w końcu wróci do domu.
