Wiertarka potrzebna na jeden remont? Maszyna do szycia, której użyjesz kilka razy w roku? Sprzęt sportowy, który chcesz wypróbować przed zakupem? W Niemczech nie zawsze trzeba kupować takie rzeczy. Można je wypożyczyć w ramach „Bibliothek der Dinge”, czyli Biblioteki Rzeczy.

To rozwiązanie wpisuje się w ideę ekonomii współdzielenia. Zamiast kupować przedmiot, który przez większość czasu będzie leżał nieużywany, korzystamy z niego wtedy, kiedy rzeczywiście jest nam potrzebny.

Co dokładnie można wypożyczyć w niemieckiej Bibliothek der Dinge? Jak powstał ten pomysł, ile kosztuje wypożyczenie i czy Biblioteki Rzeczy istnieją również w Polsce?

Co to jest Bibliothek der Dinge?

Niemieckie określenie Bibliothek der Dinge oznacza dosłownie „Bibliotekę Rzeczy”.

Zasada działania jest bardzo podobna do tradycyjnej biblioteki. Tyle iż zamiast książek wypożyczamy przedmioty codziennego użytku.

Mogą to być między innymi:

• narzędzia,

• sprzęt sportowy,

• urządzenia kuchenne,

• elektronika,

• sprzęt rekreacyjny,

• maszyny do szycia,

• akcesoria na imprezy,

• zabawki,

• różnego rodzaju urządzenia domowe.

Bibliotheken der Dinge to jeden ze sposobów korzystania z przedmiotów bez konieczności ich kupowania. W takich miejscach można znaleźć między innymi narzędzia, urządzenia elektryczne, sprzęt sportowy, akcesoria imprezowe, zabawki czy instrumenty muzyczne.

Biblioteka Rzeczy zamiast kupowania

Pomysł jest bardzo prosty:

potrzebujesz → wypożyczasz → korzystasz → oddajesz.

Nie musisz kupować przedmiotu, przechowywać go przez kilka lat ani zastanawiać się, co z nim zrobić, kiedy przestanie być potrzebny.

To szczególnie sensowne w przypadku rzeczy drogich albo takich, których używa się tylko okazjonalnie.

Skąd wzięła się Bibliothek der Dinge?

Sama idea wypożyczania przedmiotów nie jest nowa. W Niemczech i innych krajach rozwijały się wcześniej między innymi biblioteki zabawek czy miejsca, w których można było wypożyczać narzędzia.

Jednym z ważnych poprzedników współczesnych Bibliotek Rzeczy były Tool Libraries, czyli biblioteki narzędzi. Przykładowo Tool Library w Berkeley w Kalifornii powstała już w latach 70. XX wieku.

Współczesna idea Library of Things zaczęła mocniej rozwijać się w Europie i Ameryce Północnej około 2010 roku.

Ciekawym przykładem jest brytyjska Library of Things, która rozpoczęła działalność w 2014 roku jako eksperyment społecznościowy w londyńskim West Norwood. Mieszkańcy mogli sprawdzić, czy zamiast kupować rzeczy będą chcieli je po prostu wypożyczać.

Idea gwałtownie zaczęła pojawiać się także w Niemczech.

Przykładem jest Leihothek w Münster, założona w 2019 roku. Jej twórcy zainspirowali się właśnie brytyjską ideą „library of things”.

Dzisiaj Biblioteki Rzeczy funkcjonują w Niemczech zarówno jako samodzielne inicjatywy społeczne, jak i jako część bibliotek publicznych.

Dlaczego Niemcy tworzą Biblioteki Rzeczy?

Powód jest bardzo praktyczny.

Wiele przedmiotów kupujemy, mimo iż używamy ich zaledwie kilka razy w roku.

Dobrym przykładem jest wiertarka.

Możemy kupić ją za kilkadziesiąt lub kilkaset euro, wykorzystać podczas jednego remontu, a później przez kilka lat przechowywać w piwnicy.

Podobnie może być z:

• maszyną do szycia,

• wyrzynarką,

• projektorem,

• sprzętem sportowym,

• urządzeniem do czyszczenia,

• sprzętem campingowym,

• akcesoriami imprezowymi.

Biblioteka Rzeczy pozwala wykorzystać jeden przedmiot przez większą liczbę osób.

Pożyczanie rzadko używanych przedmiotów może ograniczyć potrzebę produkowania i przechowywania kolejnych rzeczy, a tym samym pomaga oszczędzać zasoby.

Co można wypożyczyć w Bibliothek der Dinge?

Nie ma jednego katalogu obowiązującego wszystkie niemieckie Biblioteki Rzeczy.

Każda biblioteka sama decyduje, co znajduje się w jej zbiorach.

Dlatego oferta może bardzo różnić się w zależności od miasta.

Najczęściej można spotkać kilka podstawowych kategorii.

Narzędzia

To jedna z najbardziej oczywistych kategorii.

W Bibliotekach Rzeczy można znaleźć na przykład:

• wiertarki,

• wkrętarki,

• narzędzia manualne,

• sprzęt potrzebny do drobnych remontów,

• narzędzia ogrodowe.

Nie trzeba kupować całego zestawu narzędzi tylko dlatego, iż raz w roku trzeba powiesić szafkę albo wykonać niewielki remont.

Sprzęt sportowy

Biblioteki Rzeczy mogą również oferować sprzęt sportowy i rekreacyjny.

Mogą to być między innymi:

• rakiety,

• piłki,

• sprzęt do tenisa stołowego,

• sprzęt turystyczny,

• akcesoria do aktywnego wypoczynku.

W Bibliotece Rzeczy Goethe-Institut w Warszawie znajdują się między innymi paletki do tenisa stołowego i sprzęt sportowy.

Sprzęt kuchenny

Niektóre Biblioteki Rzeczy mają również urządzenia kuchenne.

To interesująca opcja, jeżeli chcesz wypróbować urządzenie przed zakupem albo potrzebujesz go tylko na konkretną okazję.

W zależności od biblioteki mogą pojawić się:

• urządzenia do przygotowywania potraw,

• sprzęt do pieczenia,

• urządzenia do robienia domowych produktów,

• różnego rodzaju akcesoria kuchenne.

Elektronika

W niektórych miejscach można wypożyczyć również elektronikę.

Przykładem są:

• powerbanki,

• głośniki,

• projektory,

• aparaty lub kamery,

• różnego rodzaju urządzenia elektroniczne.

Nie należy jednak zakładać, iż każda Bibliothek der Dinge będzie miała taki sprzęt. Katalog zawsze trzeba sprawdzić w konkretnej placówce.

Czy Bibliothek der Dinge jest bezpłatna?

Nie zawsze.

To bardzo ważne, ponieważ nazwa „Biblioteka Rzeczy” nie oznacza automatycznie bezpłatnego wypożyczania.

W zależności od miejsca wypożyczenie może być:

• całkowicie bezpłatne,

• dostępne po wykupieniu członkostwa,

• związane z niewielką opłatą,

• objęte kaucją.

Niemiecki model jest więc różnorodny.

Sieć Verbund Teilen und Leihen, wspierana przez Umweltbundesamt, skupia inicjatywy zajmujące się wspólnym użytkowaniem i wypożyczaniem przedmiotów. Według Umweltbundesamt w Niemczech działa około 200 takich ofert, jeżeli uwzględnić również miejskie Biblioteki Rzeczy.

Jak działają Biblioteki Rzeczy w Niemczech?

Zasady zależą od konkretnego miejsca.

Najczęściej trzeba:

1. znaleźć Bibliothek der Dinge w swojej okolicy,

2. sprawdzić katalog dostępnych przedmiotów,

3. zarejestrować się lub posiadać kartę użytkownika,

4. wybrać potrzebny przedmiot,

5. wypożyczyć go na określony czas,

6. korzystać zgodnie z instrukcją,

7. oddać w wyznaczonym terminie.

Niektóre miejsca mogą wymagać kaucji lub opłaty.

W przypadku sprzętu elektrycznego albo narzędzi użytkownik powinien również zapoznać się z zasadami bezpiecznego korzystania.

Jak znaleźć Bibliothek der Dinge w swoim mieście?

Jeśli mieszkasz w Niemczech, warto szukać w Google pod kilkoma hasłami.

Przydatne niemieckie frazy:

Bibliothek der Dinge + nazwa miasta

Dinge ausleihen + nazwa miasta

Bibliothek der Dinge in der Nähe

Leihladen + nazwa miasta

Leihbar + nazwa miasta

Gegenstände ausleihen + nazwa miasta

Werkzeuge ausleihen + nazwa miasta

Słowo ausleihen oznacza „wypożyczyć”, natomiast Leihladen można przetłumaczyć jako „sklep/wypożyczalnię rzeczy”.

Bibliothek der Dinge w Niemczech – ile takich miejsc istnieje?

To nie jest pojedyncza sieć sklepów czy jedna instytucja.

W Niemczech działają różne, niezależne Biblioteki Rzeczy i inicjatywy wypożyczania przedmiotów.

Umweltbundesamt podaje, iż wraz z komunalnymi Bibliotekami Rzeczy można mówić o około 200 takich ofertach w Niemczech. Jednocześnie istnieje ogólnokrajowa sieć Verbund Teilen und Leihen, która zrzesza inicjatywy związane z ideą wspólnego korzystania z przedmiotów.

Oznacza to, iż pomysł nie ogranicza się już do kilku pojedynczych eksperymentów.

Czy Biblioteki Rzeczy istnieją również w Polsce?

Tak.

W Polsce ta idea jest jednak przez cały czas mniej rozpowszechniona niż w Niemczech.

Jednym z konkretnych przykładów jest Biblioteka Rzeczy Goethe-Institut w Warszawie.

I tutaj robi się naprawdę ciekawie, ponieważ nie jest to tylko pomysł czy jednorazowy projekt.

Goethe-Institut w Warszawie prowadzi własną Bibliotekę Rzeczy, w której można bezpłatnie wypożyczać przedmioty. Aktualnie kolekcja obejmuje 72 przedmioty, urządzenia i sprzęt sportowy.

Co można wypożyczyć w Bibliotece Rzeczy w Warszawie?

Oferta obejmuje kilka kategorii.

Sport

Między innymi sprzęt sportowy, np. piłki, rakiety tenisowe czy paletki do tenisa stołowego.

„Zrób to sam”

Tutaj znajdziemy rzeczy przydatne podczas majsterkowania i różnych prac domowych, między innymi wiertarkę, narzędzia czy maszynę do szycia.

Czas wolny

W kolekcji znajdują się także między innymi powerbanki i gramofon.

Kuchnia

Można znaleźć również różnego rodzaju urządzenia kuchenne, np. sprzęt przydatny do pieczenia czy przygotowywania domowych produktów.

To pokazuje, iż Biblioteka Rzeczy w Polsce nie musi oznaczać wyłącznie wypożyczania narzędzi.

Jakie są zasady Biblioteki Rzeczy Goethe-Institut w Warszawie?

Tutaj obowiązują konkretne zasady.

Aby wypożyczać przedmioty, trzeba mieć ważną kartę czytelnika Goethe-Institut w Warszawie. Zgodnie z regulaminem korzystanie z Biblioteki Rzeczy jest przeznaczone dla osób, które ukończyły 18 lat.

Standardowy okres wypożyczenia wynosi:

3 tygodnie.

Termin można trzykrotnie przedłużyć.

Jednocześnie można wypożyczyć lub zamówić maksymalnie 5 przedmiotów.

Wypożyczenie jest bezpłatne.

Trzeba jednak pamiętać, iż przedmioty wypożyczane są na odpowiedzialność użytkownika. Należy korzystać z nich zgodnie z instrukcją. W przypadku zgubienia wypożyczonego przedmiotu użytkownik jest zobowiązany go zastąpić.

Czy w Polsce jest więcej Bibliotek Rzeczy?

Tak, ale sytuacja jest bardziej rozproszona.

W Polsce pojawiają się projekty i lokalne inicjatywy Bibliotek Rzeczy, jednak nie ma jeszcze tak szeroko rozwiniętej sieci jak w Niemczech.

Przykładem jest Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Głuchołazach, przy której realizowano projekt nazwany „Biblioteka Rzeczy”.

To dobry przykład tego, iż idea Biblioteki Rzeczy pojawia się w polskich bibliotekach, ale dostępność takich usług może się zmieniać.

Niemcy a Polska – czym różni się sytuacja?

W Niemczech Biblioteki Rzeczy są już częścią szerszego ruchu związanego z wypożyczaniem, współdzieleniem i ograniczaniem niepotrzebnych zakupów.

Działa tam wiele lokalnych inicjatyw, a Umweltbundesamt wskazuje około 200 ofert po uwzględnieniu komunalnych Bibliotek Rzeczy.

W Polsce pomysł również się pojawia, ale jest zdecydowanie mniej powszechny.

Najbardziej konkretnym przykładem jest w tej chwili Biblioteka Rzeczy Goethe-Institut w Warszawie, która ma określony katalog, regulamin i zasady wypożyczania.

Czy Biblioteka Rzeczy ma sens?

Wyobraźmy sobie kilka sytuacji.

Chcesz zrobić remont i potrzebujesz wiertarki.

Nie szyjesz regularnie, ale przez kilka dni potrzebujesz maszyny do szycia.

Organizujesz imprezę i potrzebujesz dodatkowego sprzętu.

Chcesz spróbować nowego sportu, ale nie wiesz jeszcze, czy rzeczywiście będziesz go uprawiać.

W takich sytuacjach zakup może oznaczać wydatek na rzecz, która później będzie miesiącami albo latami leżeć w szafie.

Wypożyczenie pozwala najpierw sprawdzić, czy rzeczywiście jej potrzebujesz.

To właśnie idea stojąca za Bibliothek der Dinge:

Nie musisz posiadać wszystkiego, czego potrzebujesz. Czasami wystarczy mieć dostęp.

Bibliothek der Dinge – niemiecki pomysł, który może przyjąć się także w Polsce

Bibliothek der Dinge to coś więcej niż nietypowa biblioteka.

To sposób myślenia o rzeczach, które kupujemy.

Zamiast kolejnego przedmiotu stojącego w piwnicy czy szafie można czasami wybrać wypożyczenie.

W Niemczech idea jest już stosunkowo dobrze rozwinięta. Istnieje około 200 ofert, jeżeli uwzględnić również komunalne Biblioteki Rzeczy.

W Polsce pomysł dopiero zyskuje popularność, ale przykład Goethe-Institut w Warszawie pokazuje, iż Biblioteka Rzeczy może działać również u nas – i to z całkiem dużym wyborem przedmiotów.

Być może w przyszłości zamiast pytać:

„Gdzie to kupić?”

coraz częściej będziemy pytać:

„Gdzie mogę to wypożyczyć?”

A Wy co najchętniej wypożyczylibyście zamiast kupować?

Wiertarkę, odkurzacz piorący, sprzęt kuchenny, maszynę do szycia, sprzęt sportowy, a może coś zupełnie innego? Napiszcie w komentarzu.