Maryna pierwszy raz usłyszała wycie w sobotę, gdy wracała z nocnej zmiany. Przeciągłe, żałosne – od niego ciarki biegły po plecach. Zatrzymała samochód przed domem, nasłuchiwała. Wycie dochodziło skądś z ich posesji.
Wysiadła z auta – i zobaczyła. Przy samym płocie, tam gdzie stara jarzębina rośnie, siedział pies. Nieduży, rudy, chudy tak, iż żebra mu przez sierść prześwitywały. Pysk zadarty ku niebu, i wył, wył.
– Hej, ty! – krzyknęła Maryna. – A sio stąd! Wszystkich pobudzisz!
Pies zamilkł, opuścił łeb. Spojrzał na nią – i w tym spojrzeniu było coś takiego, iż Maryna mimowolnie się cofnęła.
– Idź już, – machnęła ręką zmęczona. – Nie mam czasu.
Położyła się spać nad ranem, a w głowie wciąż to wycie kołatało.
– Słyszałaś w nocy psa? – spytała rano teściowa Grażyna, gdy Maryna weszła do kuchni. – Całą noc wył, bestia! Myślałam, iż to sąsiedzki Burek, przed nieszczęściem tak wyją.
– Nie Burek, – odparła Maryna. – Jakiś bezpański. Przy naszym płocie siedział.
– Jeszcze czego! – zafrasowała się teściowa. – Przegonić trzeba! To na biedę, jak obcy pies pod domem wyje. Nasypię soli na podwórko, odstraszy.
Maryna milczała. Nie wierzyła w te przesądy. Chociaż jej matka, świeć Panie nad jej duszą, zawsze powtarzała: pies bez przyczyny nie wyje. Albo śmierć czuje, albo nieszczęście.
Wieczorem mąż Marek wrócił z roboty późno, zły jak osa.
– Znowu redukcje, – rzucił teczkę w kąt. – Trzeci raz w pół roku! niedługo połowę warsztatu na bruk wyrzucą.
– Jakoś to będzie, – próbowała uspokoić Maryna. – Przecież jesteś ich najlepszym mistrzem.
– Aha, najlepszym, – skrzywił się Marek. – Wszyscy najlepsi. A szefostwo ma w nosie. Im tylko ładne papiery zrobić i premię sobie narysować.
Usiedli do kolacji w milczeniu, każde myślało o swoim. Sześcioletni Krzyś przysypiał nad talerzem – w przedszkolu się wybiegał. Grażyna robiła na drutach, usta zacisnęła – znak, iż nie ma co gadać.
W nocy wycie wróciło. Przeciągłe, żałosne. Maryna zerwała się, podeszła do okna. Pies siedział w tym samym miejscu, pod jarzębiną. Marek się obudził, zaklął przez sen:
– Co za cholera! Przegnać trzeba tę kreaturę!
Wyskoczył na podwórko w gaciach i kapciach, krzyczał, wymachiwał rękami. Pies odbiegł kawałek, usiadł. Marek rzucił w niego kijem – nie trafił. Wrócił do domu, trzasnął drzwiami tak, iż szyby zadzwoniły.
– Jutro trutkę położę, – obiecał. – Mam tego dość!
– Marku, nie można tak, – zaczęła Maryna.
– Można! – warknął mąż. – Jeszcze czego, przez jakiegoś kundla całą rodzinę budzić!
Maryna się położyła, ale zasnąć nie mogła. Leżała, patrzyła w sufit. A w głowie kręciła się jedna myśl: a jeżeli matka miała rację? A jeżeli naprawdę to na nieszczęście?
Rano podeszła do płotu. Pies leżał pod jarzębiną, zwinięty w kłębek. Podniósł łeb, spojrzał. Nie ucieka, nie warczy – tylko patrzy.
– Czego ty tu szukasz? – spytała Maryna cicho. – Masz swój dom? Pana?
Pies zapiszczał cichutko. Wstał, podszedł do płotu. Zaczął łapami skrobać, ryć ziemię. Maryna nachyliła się, przyjrzała. Pod płotem była jamka – pies wyraźnie próbował się podkopać.
– Po co ci do nas? – dziwiła się Maryna głośno. – Czego chcesz?
Pies przestał kopać, wbił w nią wzrok.
– No dobra, – westchnęła Maryna. – Poczekaj tu.
Wróciła z miską wody i resztkami wczorajszego barszczu. Wsunęła pod płotem.
– Masz, jedz. Tylko przestań wyć, bo mąż cię na pewno otruje.
Tak minął tydzień. Co noc – wycie. Marek coraz bardziej wściekły, teściowa biadała nad złymi znakami. A Maryna dalej nosiła psu jedzenie. Ale pies i tak chudł w oczach.
– Słuchaj, Maryna, – powiedziała sąsiadka Halina przez płot, – a wiesz ty, czyj to pies?
– Bezpański, pewnie.
– No jasne, bezpański, – parsknęła Halina. – Wczoraj z panią Danutą rozmawiałam, tą dwa domy dalej. Mówi, iż ten pies kiedyś u Kwiatkowskich mieszkał. Pamiętasz Kwiatkowskich?
Maryna sobie przypomniała. Starsze małżeństwo, ciche, porządne. Dawno już gdzieś się wyprowadzili. Dom sprzedali młodej rodzinie.
– No i co z tego?
– A to, iż mieli syna. Marek mu było, czy jakoś inaczej. Nie pomnę dokładnie. No i rok temu zginął. Na drodze. Pijany kierowca go potrącił.
Przeszedł ją dreszcz.
– I?
– I podobno ten pies był jego. Po pogrzebie uciekł z domu, szukali go miesiąc – nie znaleźli. A teraz, patrz, wrócił. Tylko domu już nie ma. Obcy ludzie mieszkają. To i wyje. Za panem tęskni.
– Babskie plotki, – machnęła ręką Maryna, ale serce jej zadrżało.
Wieczorem opowiedziała tę historię przy kolacji. Marek prychnął:
– Bzdura. Psy nie pamiętają tak długo.
– Pamiętają, – niespodziewanie odezwała się Grażyna. – Jeszcze jak. U nas na wsi sąsiadka miała psa, co cztery lata czekał na syna z wojny. Codziennie na drogę wychodził. A gdy ten zginął – wył przez tydzień, a potem zdechł na progu.
Zapadła cisza. Krzyś wystraszony spojrzał na babcię.
– Mamo, a nasz pies też zdechnie? – spytał chłopiec cicho.
– Nie nasz on, – burknął Marek. – I w ogóle, dość o tym!
W nocy Maryna nie wytrzymała. Gdy znów zaczęło się wycie, narzuciła szlafrok i wyszła na podwórko. Podeszła do płotu. Pies siedział z zadartym pyskiem. Wył tak, jakby duszę z siebie wyrywał.
– Czego ty chcesz? – szepnęła Maryna. – Czego od nas chcesz?!
Pies zamilkł. Obrócił łeb w stronę domu Kwiatkowskich. Znaczy, tego domu, co kiedyś do nich należał. Zaskomlał, jakby kogoś wołał.
– Twojego pana nie ma, – powiedziała Maryna. – Rozumiesz? Nie ma go. Dawno już.
Wyciągnęła rękę, pogłaskała psa po głowie. Pies nie cofnął się. Zamknął oczy.
Tak siedzieli. Kobieta i pies. Pod rozgwieżdżonym niebem, w ciszy nocnego osiedla.
– Chodź, – powiedziała Maryna. – Chodź do domu. On nie wróci. Ale możesz u nas zostać. Chcesz?
Pies otworzył oczy. Patrzył długo, badawczo. Jakby ważył – czy zaufać.
– Chodź, – powtórzyła Maryna. – Obiecuję – nie skrzywdzimy cię.
Wstała, poszła z powrotem. Pies podniósł się i ruszył za nią. Szedł wolno, ociężale. Maryna obejrzała się – idzie.
Otworzyła furtkę.
– Wchodź.
Pies zamarł w progu. Potem zrobił krok. Jeszcze jeden. Przekroczył próg.
Tej nocy wycie nie rozległo się.
Rano Marek zszedł do kuchni i oniemiał. Na starym dywaniku przy piecu spał rudy pies. Maryna gotowała kaszę.
– Tyś mi tu tego kundla do domu przywlokła?! – wybuchnął mąż.
– Cicho! – syknęła Maryna. – Krzysia obudzisz.
– Powiedziałem – żadnych psów w domu!
– A ja powiedziałam – zostaje, – odparła spokojnie Maryna. – I koniec.
Marek wytrzeszczył oczy na żonę. Nigdy mu się nie sprzeciwiała. Nigdy.
– Maryna, ty…
– Wszystko już postanowiłam, Marek. Pies zostaje. Jak ci się nie podoba – drzwi tam.
Zapadła cisza. Pies podniósł łeb, spojrzał na nich. Spokojnie, bez strachu.
– Żeby to jasny gwint! – machnął ręką Marek. – Rób, jak chcesz!
Trzasnął drzwiami, poszedł do pracy. Grażyna, która obserwowała scenę z korytarza, tylko pokręciła głową:
– Oj, Marysiu, doprowadziłaś chłopa do pasji. Przez jakiegoś psa.
– Nie przez psa, mamo, – odparła cicho Maryna. – Nie przez psa.
Nazwali psa Rudym – od koloru sierści. Krzyś pierwszy się z nim zaprzyjaźnił. Okazało się, iż pies zna komendy, umie aportować piłkę, nie szczeka bez powodu. Wychowany, krótko mówiąc.
Rudy gwałtownie się zaaklimatyzował. Sypiał w przedpokoju, jadł niewiele, na dwór się prosił. Idealny pies. Ale było w nim coś. Jakby czekał na coś. Często wstawał nocami, podchodził do drzwi, węszył.
Po dwóch tygodniach się stało.
Marek wrócił z roboty czarny jak chmura.
– Koniec, – powiedział, siadając przy stole. – Wyrzucili mnie. Od jutra jestem bezrobotny.
Marynę zamurowało.
– Jak to wyrzucili?
– A tak! Redukcja etatów. Połowę mistrzów wywalili. Mnie też.
– Ale przecież…
– Co ja?! – wybuchnął Marek. – Najlepszy mistrz? Doświadczony fachowiec? Mają to w nosie! Im młodych trzeba, którym grosze można płacić!
Walnął pięścią w stół. Krzyś drgnął, przytulił się do Maryny. Rudy, drzemiący w kącie, podniósł łeb.
– Co my teraz zrobimy? – szepnęła Maryna. – Z mojej jednej pensji nie wyżyjemy.
– Właśnie! – Marek wstał, zaczął chodzić po kuchni. – Kredyt za dom płacić trzeba, samochód ledwo zipie, dziecko karmić. A ja bez roboty i bez perspektyw!
– Znajdziesz coś, – próbowała uspokoić Maryna, choć sama wiedziała – z robotą w ich mieście krucho.
– Aha, znajdę! Mam czterdzieści pięć lat, komu ja jestem potrzebny?
Następne dni były jak koszmar. Marek pił. Nie dużo, ale często. Wściekał się o drobiazgi. Z matką się kłócił, na Krzysia krzyczał. Maryna szła do pracy jak na ścięcie – wracała do domu, a tam nowa awantura.
Rudy w tym czasie zaczął się dziwnie zachowywać. Chodził za Markiem krok w krok. Patrzył, nie odrywając wzroku. Gdy mąż pił – kładł mu się u stóp, skomlał cichutko.
– Zabierz to swoje bydlę! – warczał Marek. – Sił nie mam na nie patrzeć!
Ale Rudy nie odpuszczał.
W czwartek wieczorem Maryna została dłużej w pracy. Inwentaryzacja, szefostwo kazało zostać do późna. Wróciła o jedenastej. Dom ciemny, na podwórku cicho. Dziwne – zwykle mąż do północy telewizor ogląda.
Otworzyła drzwi – i zobaczyła.
Marek leżał na podłodze w przedpokoju. Nieprzytomny. Obok pusta butelka. A nad nim stał Rudy, szczekał, drapał łapą, ciągnął za rękaw.
– Marek! – rzuciła się Maryna do męża.
Zbadała puls – słaby, ale jest. Oddech płytki. Zapach alkoholu aż odrzucał.
– Mamo! – krzyknęła Maryna. – Mamo, dzwoń na pogotowie!
Grażyna wypadła z pokoju, jęknęła.
– Jezu, co z nim?!
– Nie wiem! Dzwoń szybko!
Rudy nie odstępował Marka. Sapał, lizał go po twarzy. Maryna nagle zrozumiała – gdyby nie pies, mogłaby znaleźć męża za późno. Zatrucie alkoholem, lekarze potem powiedzieli. Jeszcze chwila – i by go nie odratowali.
W szpitalu Marek leżał trzy dni. Wrócił do domu wymizerowany, postarzały.
– Przepraszam, – powiedział do Maryny, gdy zostali sami. – Nie wiem, co we mnie wstąpiło.
– Cicho, – położyła mu rękę na ramieniu. – Najważniejsze, iż się udało.
– Pies mnie uratował, tak? – Marek spojrzał na Rudego leżącego przy drzwiach. – Pamiętam mgliście – szczekał, nie dawał mi zasnąć. Próbowałem go przegonić, a on drapał, wył.
Maryna skinęła głową, nie ufając własnemu głosowi.
– Dziwne to wszystko, – ciągnął Marek. – Jakby wiedział. Jakby celowo nie dawał mi odpłynąć.
– Może naprawdę wiedział.
Marek milczał, po czym zawołał:
– Rudy, chodź tu.
Pies podszedł ostrożnie. Marek wyciągnął rękę, pogłaskał go po głowie.
Rudy polizał go po dłoni. I w oczach psa coś się zmieniło.
Minęło pół roku.
Marek znalazł robotę – nie tak prestiżową jak dawniej, ale stałą. Rzucił picie. Dla rodziny stał się łagodniejszy. Rudy został pełnoprawnym członkiem rodziny – Grażyna dokarmiała go smakołykami, choćby Marek od czasu do czasu wychodził z nim na spacer.
Maryna stała przy oknie, patrząc, jak mąż i pies wracają z przechadzki. Marek coś opowiadał Rudemu, ten słuchał uważnie.
– Mamo, a skąd się Rudy wziął? – spytał kiedyś Krzyś.
– Nie wiem, synku, – odpowiedziała Maryna szczerze. – Po prostu przyszedł. Gdy było nam źle – przyszedł.
– I pomógł?
– I pomógł.
– Pewnie jest dobrym czarodziejem, – uznał chłopiec. – W psiej skórze.
Maryna się uśmiechnęła. Może Krzyś miał rację. Kto to wie.
A nocą przyśnił jej się sen. Młody chłopak stoi przy drodze, głaszcze rudego psa.
Pies skomle, ociera się o nogi pana.
– Idź, – mówi chłopak. – Nie martw się o mnie.
I rozpływa się w porannym mroku.
Maryna obudziła się we łzach. Wstała, podeszła do przedpokoju. Rudy spał na swoim dywaniku. Spokojnie, miarowo oddychał.
Pies uchylił jedno oko, spojrzał na nią. I znowu zasnął.
A rano, gdy wszyscy jedli śniadanie, Krzyś nagle powiedział:
– Mamo, a Rudy się uśmiecha. Patrz!
I rzeczywiście – pysk psa był jakoś zadowolony. Jakby spełnił swoje przeznaczenie.
Maryna podeszła, przykucnęła obok, objęła psa. Ten położył jej głowę na kolanach.
– Kochamy cię, – szepnęła Maryna.
Rudy cichutko westchnął. I zamknął oczy, ufnie się przytulając.
Gdzieś daleko, poza granicami tego świata, młody chłopak stał nad jasną rzeką i uśmiechał się. Jego druh znalazł nowy dom. I nową miłość. A więc wszystko dobrze. Wszystko, jak być powinno.
