Banki centralne ostrzegają przed jednym scenariuszem. Pieniądze mogą być na koncie, ale nie zapłacisz nimi w sklepie. Podano kwoty

Europejskie banki centralne coraz wyraźniej zachęcają mieszkańców do przygotowania niewielkiej rezerwy gotówki w domu. Powód jest konkretny: wystarczy poważniejsza awaria zasilania, internetu lub systemów płatniczych, by dostęp do pieniędzy na rachunku został czasowo utrudniony. W Holandii i Szwecji określono już zalecane kwoty, a najnowsze badania pokazują, ilu mieszkańców rzeczywiście stosuje się do tych wskazówek. Polska również uwzględnia gotówkę w oficjalnych przygotowaniach kryzysowych.

Fot. Warszawa w Pigułce

Masz pieniądze w banku, ale nie możesz zrobić zakupów. Taki scenariusz biorą pod uwagę eksperci

Płatności kartą, telefonem i BLIK-iem stały się codziennością. W wielu sklepach gotówka jest używana coraz rzadziej. Wygoda ma jednak swoją słabą stronę: elektroniczne transakcje wymagają sprawnie działającej infrastruktury.

Poważna awaria prądu może wyłączyć terminale płatnicze i bankomaty. Problemy z łącznością mogą uniemożliwić korzystanie z aplikacji bankowych. Zakłócenia systemów informatycznych mogą natomiast utrudnić autoryzację transakcji.

W takiej sytuacji środki na rachunku nie znikają, ale ich wykorzystanie może być przez pewien czas niemożliwe.

Właśnie dlatego Europejski Bank Centralny zwraca uwagę na szczególną rolę gotówki podczas kryzysów. Banknoty i monety nie wymagają dostępu do internetu ani działającego terminala.

70 euro na dorosłego i 30 euro na dziecko. Bank centralny podaje konkretne sumy

W Holandii przyjęto precyzyjne zalecenia dotyczące przygotowania gospodarstw domowych na trzydniową przerwę w działaniu płatności elektronicznych.

De Nederlandsche Bank informuje, iż awaryjna rezerwa powinna wynosić:

• 70 euro na każdą osobę dorosłą;
• 30 euro na każde dziecko.

Dla czteroosobowej rodziny składającej się z dwojga dorosłych i dwojga dzieci oznacza to łącznie 200 euro.

Pieniądze mają służyć do opłacenia najpilniejszych potrzeb w ciągu pierwszych 72 godzin, między innymi żywności, wody, niezbędnych leków i transportu.

Bank podkreśla, iż są to kwoty orientacyjne. Rodziny mające większe potrzeby mogą wymagać innej rezerwy.

Szwedzki bank centralny również wydał zalecenia. Kwota jest inna

12 marca 2026 roku szwedzki Riksbank opublikował rekomendację dotyczącą odporności gospodarstw domowych na zakłócenia płatności.

Wskazał, iż mieszkańcy powinni mieć dostęp do kilku różnych sposobów płacenia.

Oprócz kart płatniczych i usług mobilnych zalecił przechowywanie w domu gotówki w różnych nominałach.

Orientacyjna kwota wynosi około 1000 koron szwedzkich na osobę dorosłą.

Riksbank zaznacza, iż choćby mniejsza suma może zwiększyć bezpieczeństwo finansowe podczas awarii.

Nowe badanie z września 2026 roku. Nie wszyscy przygotowali gotówkę

16 września 2026 roku holenderski bank centralny opublikował analizę dotyczącą przygotowania mieszkańców na zakłócenia cyfrowych płatności.

Badanie objęło 5672 respondentów.

Wyniki pokazały istotną różnicę między świadomością zagrożenia a rzeczywistymi przygotowaniami.

Aż 71 procent badanych znało oficjalne zalecenia dotyczące awaryjnej rezerwy gotówki.

Jednak tylko 58 procent miało w domu rekomendowaną kwotę lub większą.

Jednocześnie 70 procent respondentów dysponowało więcej niż jednym cyfrowym sposobem płacenia.

To pokazuje, iż część konsumentów jest przygotowana na awarię pojedynczej usługi, ale niekoniecznie na szersze zakłócenie systemu płatniczego.

Polski rząd też zaleca gotówkę. Jest jednak ważna różnica

W Polsce oficjalny „Poradnik bezpieczeństwa” również wskazuje na konieczność przygotowania się do sytuacji kryzysowych.

Wśród przedmiotów, które powinny znaleźć się w plecaku ewakuacyjnym, wymieniono gotówkę w różnych nominałach.

Rządowe zalecenia obejmują także przygotowanie domowych zapasów na minimum trzy dni.

Polskie instytucje nie określiły jednak jednej obowiązującej kwoty gotówki, którą każdy obywatel powinien przechowywać w domu.

Nie można więc przedstawiać holenderskich 70 euro czy szwedzkich 1000 koron jako oficjalnego wymogu dla mieszkańców Polski.

Dlaczego warto mieć również drobne banknoty?

W sytuacji awaryjnej samo posiadanie pieniędzy może nie wystarczyć do wygodnego robienia zakupów.

Jeżeli sklep będzie przyjmował gotówkę, ale jego kasa nie będzie dysponowała odpowiednią ilością reszty, zapłacenie dużym banknotem może być trudne.

Dlatego banki centralne zalecają przechowywanie różnych nominałów, w tym drobnych banknotów i monet.

W Polsce praktycznym rozwiązaniem może być przygotowanie części rezerwy w banknotach 10-, 20- i 50-złotowych.

Ważne jest również, aby pieniądze znajdowały się w bezpiecznym miejscu, a ich przechowywanie nie zwiększało ryzyka kradzieży.

Czy należy wypłacić wszystkie oszczędności?

Nie. Banki centralne nie zalecają masowego wycofywania pieniędzy z rachunków.

Holenderski bank centralny wyraźnie podkreśla, iż rezerwę można tworzyć stopniowo, bez pośpiechu.

Celem jest zapewnienie sobie możliwości opłacenia podstawowych zakupów podczas przejściowych problemów technicznych, a nie zastąpienie rachunku bankowego domowym sejfem.

Warto także pamiętać, iż gotówka nie rozwiąże każdego problemu. o ile sklep zostanie zamknięty z powodu awarii prądu, posiadanie banknotów nie zagwarantuje możliwości zrobienia zakupów.

Dlatego przygotowania powinny obejmować również zapas wody, żywności, leków i innych niezbędnych artykułów.

Co powinni zrobić Polacy?

Najrozsądniejszym rozwiązaniem jest oszacowanie podstawowych wydatków gospodarstwa domowego na trzy dni i przygotowanie odpowiadającej im rezerwy, dostosowanej do własnych możliwości.

Warto też posiadać więcej niż jeden sposób płacenia oraz nie uzależniać dostępu do wszystkich środków wyłącznie od telefonu.

Wniosek europejskich instytucji finansowych jest jednoznaczny: choćby w świecie nowoczesnych płatności gotówka pozostaje ważnym zabezpieczeniem na wypadek awarii. Nie jest to zapowiedź załamania systemu bankowego, ale element zwykłego przygotowania na sytuacje nadzwyczajne.