Krystynę Wilczek posadzono w najdalszym kącie sali, tam gdzie kończył się dywan i zaczynała ceratowa wykładzina prowadząca do kuchni. Za jej plecami stała sztuczna palma w donicy, obklejona kurzem tak grubo, iż liście wyglądały na siwe. Wesele wnuka, Kuby, odbywało się w sali bankietowej „Dwór Kaskada" pod Radomiem, tej samej, w której trzy lata temu chrzczono jego młodszą siostrę. Krystyna pamiętała, iż wtedy podłoga też skrzypiała przy tym samym oknie.
Goście krzyczeli „gorzko" tak, iż szklanki na stołach podzwaniały same z siebie. Krystyna siedziała wyprostowana, jakby połknęła pogrzebacz, i suchym palcem wodziła po obrusie, na którym zostawiła już mały fioletowy ślad po kompocie z wiśni. Sala pachniała schabowym i wanilią z tortu, a gdzieś spod tego wszystkiego przebijał się zapach perfum synowej, zbyt intensywny jak na duszne wnętrze bez klimatyzacji.
Synowa, Ewelina, podleciała do stolika z metalowymi szczypcami w dłoni.
— Mamo, kompotu dolać? Może rolada z boczkiem, tylko niech mama je, bo talerz pusty!
Rzuciła na talerz kawałek roladki, z którego ściekła smużka majonezu, i już jej nie było — poleciała do konkursu z pieluchą, bo tak zapowiedział wodzirej. Syn, Marek, podszedł chwilę później, pachnąc papierosami i piwem Żywiec, oparł obie ręce o oparcie krzesła matki i spojrzał na zegarek.
— Ciśnienie w normie, mamo? Bo Staszek czeka na parkingu, silnik trzyma na chodzie, klimę ma włączoną. Powiedz słowo, to cię zawiezie.
Byli zabiegani, ale dobrzy, tylko żadne z nich nie zauważyło, iż prawa stopa Krystyny w rozdeptanym czarnym pantoflu ortopedycznym, na który szukała numeru po trzech sklepach w Radomiu, wybija miarowo rytm o podłogę. Że w pustej filiżance po kawie drży łyżeczka od wibracji basów. Że ten rytm odzywa się gdzieś pod żebrami, tam gdzie u ludzi zwykle bije serce.
Muzyka nagle się zmieniła. Zamiast disco polo popłynął walc — stary, ale didżej i tak wykręcił bas na maksa. Krystyna odwróciła wzrok w stronę okna. Za potrójną szybą, po drodze wojewódzkiej, ciągnął się sznur samochodów, czerwone światła migały prawie równo w zmierzchu.
Sześćdziesiąt jeden lat wcześniej, w suchym sierpniu sześćdziesiątego piątego, wszystko wyglądało inaczej. Jej Zenek nosił jasne koszule z krótkim rękawem, które zawsze śmiesznie bąblowały mu na plecach, a palce miał do jesieni posklejane plastrami od łańcucha roweru, bo ciągle mu spadał. Mieszkali w sąsiednich blokach na Osiedlu Zamłynie, biegali do siebie przez podwórko po ubitej ścieżce w trawie.
Suknię na tamten ślub, który się nie odbył, szyła matka Krystyny w domu, z płótna kupionego pod ladą u krawcowej za dwie paczki prawdziwej kawy. Materiał był lekko żółtawy, koloru zsiadłego mleka, i strasznie się strzępił, kiedy matka cięła go dużymi krawieckimi nożycami wprost na kuchennym stole, na ceracie w kwiatki. Białe pantofle na twardym obcasiku obcierały pięty do krwi. Zenek zmuszał ją, żeby ćwiczyła w nich chodzenie w parku miejskim, na popękanym asfalcie koło muszli koncertowej, i deptał jej po nogach swoimi ciężkimi trzewikami.
Ślub wyznaczono na sobotę. W piątek rano Zenek pojechał na motorowerze do wujka po deski na remont ganku — trasa prowadziła przez przejazd kolejowy bez szlabanu, tylko z krzyżem świętego Andrzeja. Krystyna siedziała wtedy przy oknie i przyszywała ostatni guzik do mankietu sukni.
Zadzwoniono do drzwi ostro. Na progu stała sąsiadka, pani Halina, wycierała mokre ręce o fartuch w kwiatki i nie mogła wykrztusić słowa, tylko łapała powietrze ze świstem. Pociąg towarowy. Nasyp. Rów melioracyjny obok torów.
Suknia zgniła potem w starej walizce z metalowymi okuciami, zapchanej na strych. Krystyna dwa tygodnie leżała twarzą do ściany, do tapety w drobne kwiatki. Nie płakała — wyła, drapiąc paznokciami linoleum, aż matka wlewała jej do ust nalewkę z waleriany.
Po pięciu pustych latach wyszła za Henryka. Pracował jako mistrz w zakładach metalowych, nosił okulary w grubych rogowych oprawkach, które ciągle mu zjeżdżały na nos, i zawsze starannie układał spodnie na kant na oparciu krzesła. Henryk był solidny — w mieszkaniu zawsze stał worek ziemniaków na balkonie i dziesięć słoików dżemu w spiżarce. Ale odtąd ani na jednym weselu koleżanek, ani na żadnej sylwestrowej zabawie w zakładzie nie wyszła już na środek sali. Siedziała pod ścianą, gniotąc w spoconych dłoniach papierową serwetkę, i patrzyła, jak inni przebierają nogami do muzyki.
Krystyna sięgnęła do czarnej torebki leżącej na kolanach, wymacała na dnie papierową chusteczkę i przetarła nią kąciki oczu. „Rozłażę się" — pomyślała, patrząc na beżową smugę podkładu na białym materiale. Podkładem od lat wyrównywała sobie cerę, choć nikt tego już nie oceniał.
„Trzeba poprosić Marka, żeby zawołał Staszka" — zdecydowała. I wtedy muzyka w sali ucichła. Wodzirej, łysiejący mężczyzna w za ciasnej bordowej kamizelce, stuknął palcem w mikrofon. Głośniki odpowiedziały piskliwym sprzężeniem.
— A teraz, drodzy goście, mała przerwa w maratonie sałatkowym! Biały taniec odwołany! Nasz pan młody bierze sprawy w swoje ręce i zaprasza do tańca najważniejszą kobietę swojego życia! Panno młoda, wybaczysz?
Krystyna przesunęła wzrok po stole, zatrzymała się na solniczce. Pewnie poprosi ciotkę Grażynę albo swatkę, tę co przyleciała rano z Wrocławia i cały wieczór narzekała na aklimatyzację. Podniosła głowę dopiero, gdy biały snop reflektora uderzył jej prosto w oczy, oświetlając zakurzone plastikowe liście palmy nad głową.
Kuba szedł w jej stronę. Przesuwał biodrem ciężkie krzesła z marynarkami na oparciach, a sala nagle ucichła — słychać było tylko, jak w kuchni gdzieś daleko z brzękiem spadła na kafle pokrywka od garnka. Kuba zatrzymał się dokładnie naprzeciwko niej. Pachniał wodą po goleniu z drogiego barberu w Radomiu i odrobiną nalewki. Pochylił się i wyciągnął rękę dłonią do góry. Na palcu błysnęła nowa, gruba obrączka.
— Babciu. Proszę.
Sala patrzyła. Ewelina przestała ustawiać rzędy kieliszków do lampki. Marek stał z komórką w połowie zdjęcia i nie nacisnął spustu migawki. choćby wodzirej zamilkł, trzymając mikrofon przy ustach, jakby zapomniał, co miał jeszcze powiedzieć.
Krystyna spojrzała na wyciągniętą dłoń wnuka i przez chwilę widziała tam inną rękę — z odciskami od łańcucha roweru, z paznokciem przygniecionym drzwiami piwnicy. Odłożyła torebkę na krzesło. Wstała powoli, bo kolana od lat nie lubiły nagłych ruchów, ale wstała. Pantofel na płaskiej podeszwie stuknął o parkiet.
— Nie tańczyłam od sześćdziesiąt pięciu roku, Kubuś — powiedziała, i głos jej nie zadrżał, choć się tego spodziewała.
— To ja poprowadzę, babciu. Pani prowadzi.
Zabrzmiały pierwsze takty walca, tego samego, który leciał wcześniej w tle, tylko teraz didżej ściszył bas. Kuba objął ją ostrożnie, jakby trzymał coś, co łatwo pęka, i zaczął prowadzić — powoli, w miejscu, potem szerzej, aż zatoczyli mały krąg pod girlandą z papierowych kwiatów. Krystyna czuła pod palcami materiał jego marynarki, ciepło jego ramienia, i po raz pierwszy od sześćdziesięciu jeden lat pozwoliła nogom robić to, do czego je kiedyś uczono na popękanym asfalcie przy muszli koncertowej.
Ewelina zasłoniła usta dłonią. Marek w końcu zrobił zdjęcie, ale ręka mu drżała i wyszło poruszone. Nikt się tym nie przejął.
Kiedy muzyka ucichła, Kuba nie odprowadził babci od razu do stolika w kącie. Poprowadził ją do stołu prezydialnego, kazał przestawić krzesło obok siebie i Karoliny, swojej żony, mówiąc głośno, żeby słyszała cała sala:
— Babcia siedzi tu, blisko nas. Koniec z kątem za palmą.
Nazajutrz, w niedzielę, Krystyna poprosiła Marka, żeby zawiózł ją nie do domu, tylko na cmentarz komunalny w Radomiu, na kwaterę, gdzie od dwudziestu trzech lat leżał Henryk. Postawiła przy nagrobku małą fotografię — tę jedną jedyną, jaką miała, zdjęcie sprzed ślubu, z sierpnia sześćdziesiątego piątego, na którym Zenek śmieje się do obiektywu w jasnej koszuli. Zdjęcie trzymała przez sześćdziesiąt jeden lat w kopercie, w szufladzie komody, pod obrusami. Teraz oparła je o kamień, przygniotła kamyczkiem, żeby wiatr nie zwiał.
— Widziałeś? — powiedziała cicho, prostując fartuch na kolanach. — Zatańczyłam. Nie dokończyliśmy wtedy, ale to nic. Dzisiaj ktoś dokończył za ciebie.
Wstała, otrzepała spódnicę i poszła do samochodu, gdzie Marek trzymał otwarte drzwi.
