Babcia na godzinę
Panie Piotrze, przepraszam, ale muszę dzisiaj wyjść wcześniej. Pozwoli mi pan? Dziecko mi się rozchorowało.
Małgorzata położyła na biurku przygotowane dokumenty i listę spotkań na następny dzień. Do końca pracy został jeszcze ponad godzinę, ale z przedszkola dzwonili już dwa razy i postanowiła zaryzykować. W tej firmie budowlanej zaczęła pracę niedawno, prawdziwym cudem, biorąc pod uwagę brak doświadczenia na stanowisku sekretarki i odpowiedni wygląd, o który proszono w ogłoszeniu. Przeglądając się w lustrze przed rozmową kwalifikacyjną, Małgorzata tylko pokręciła głową.
No tak. Tego punktu to ja na pewno nie spełniam.
Stary kardigan, którego pilnowała od lat, jeszcze trzymał fason, ale spódnica szyta przez mamę pozostawiała trochę do życzenia. Mama uparła się wtedy, żeby wybrać ładny materiał i siadała do maszyny wielokrotnie, zanim odważyła się postawić nowy ścieg.
Nie będzie gorsza niż ze sklepu.
Mamusiu, to ręczna robota! Oczywiście, iż nie będzie gorzej mówiła Małgorzata, choć trochę udawała, zdając sobie sprawę, jak ważne były te słowa dla mamy.
Dodatkowych pieniędzy w rodzinie adekwatnie nie było. Małgorzata pamiętała czasy, gdy żył jeszcze ojciec i wybór ubrań nie stanowił problemu. Po jego odejściu wszystko się zmieniło. Z pensją mamy pielęgniarki nie mogli pozwolić sobie na wiele. Jakoś jednak sobie radziły, dopóki babcia nie zaczęła chorować. Z relacjami teściowej Małgorzaty, Lidii, bywało różnie, delikatnie mówiąc.
Lidia! Ty nie masz pojęcia o rodzinie! Ale czego się spodziewać po twoich korzeniach… Teraz jesteś w naszej rodzinie, więc przywyknij: członkowie tej rodziny odpowiadają za siebie nawzajem.
Małgorzata była wtedy za mała, by zrozumieć pełny sens tych słów. Brzmiały podniośle, ale z biegiem lat przejrzała, jak wygląda rzeczywistość. W tej rodzinie wszystko działało tylko w jednym kierunku. Lidia miała się opiekować teściową, oddawała większość swojej pensji, a ta przyjmowała to jako należność, rzadko oferując cokolwiek w zamian. Wyrzuty i pretensje spadały na Lidię jak grom z jasnego nieba.
Mamo! Dlaczego nic nie odpowiadasz? Dlaczego się nie bronisz? dopytywała dorosła już Małgorzata po kolejnej porcji nauk babci. Lidia zwykle nie brała jej ze sobą, gdy szła do teściowej, ale tamta wymagała obecności wnuczki i nie zawsze dało się jej odmówić.
Bo wiem, iż nie ma racji. I wiem też, iż jest chora i bardzo samotna. Poza nami nie ma nikogo. Z siostrą się pokłóciła, bratankowie nie chcą mieć z nią kontaktu. Lidia układała starannie wyprasowane pranie. I jeszcze… Obiecałam twojemu ojcu, iż jej nie zostawię samej. Jak mogłabym nie dotrzymać słowa?
Małgorzata złościła się na babcię, marzyła, by wyrzucić z siebie całą prawdę, ale Lidia za każdym razem hamowała jej wybuchy, patrząc z wyrzutem.
Po co, Małgosiu? Nie bierz sobie tego do serca. Ona może mówić, co chce. Najważniejsze, iż wiem jedno zrobiłam wszystko dobrze i twojej babci niczego nie brakuje.
Przecież i tak by jej niczego nie brakowało! burczała Małgorzata pod nosem, już dorosła i świadoma, o co w tym wszystkim chodzi.
Dopiero teraz wiedziała, iż babcia wcale nie była biedną krewną. Duże mieszkanie, w którym mieszkała, drugie, odziedziczone po swojej matce, wynajęte komuś, porządna emerytura, niezłe oszczędności po dziadku… Niczego jej nie brakowało.
Po co ona od ciebie bierze pieniądze, mamo? Czy jej nie wystarcza? Małgorzata protestowała, dopisując w zeszycie wydatki i dochody w rodzinie.
Małgosiu! Lidia rzuciła ścierkę na stół.
No co, mamo?
Proszę, daj spokój. Lidia zniżała głos. Nie upodabniaj się…
Do kogo, mamo? Do kogo?
Nie ważne. Bądź sobą. Nie wpuszczaj w siebie tej ciemności. Nie potrzebujesz jej. I pamiętaj wszystko, co ma babcia, to nie nasze. Nigdy nie było i nie będzie. Lidia stawiała ostrożnie filiżanki na stół. Małgorzata, widząc ten spokój, milkła. Tego opanowania nigdy by nie miała. Ale każdy starannie ułożony kubek mówił sam za siebie ile kosztowała Lidii ta powściągliwość. Nie myśl o tym, nie wyobrażaj sobie. Bo potem możesz nie wytrzymać.
Małgorzata zrozumiała, o co mamie chodziło, dopiero po śmierci babci. Koperta z testamentem i pożegnalnym listem leżała w szufladzie nocnej szafki. Po przeczytaniu ich Lidia przycisnęła do piersi, po czym podarła i odrzuciła.
Idziemy.
Gdzie? Małgorzata zupełnie nie wiedziała, o co chodzi.
Nie mamy już tu nic do zrobienia. Swój obowiązek wobec babci wypełniłam w całości.
Później dopiero Małgorzata dowiedziała się, iż babcia zapisała cały majątek kuzynom. Co było w pożegnalnym liście, tego Lidia nie powiedziała. Napomknęła raz, gdy Małgorzata dopytywała uparcie:
Przypadły im rzeczy, bo są rodziną. Nic już nie pytaj! Ta brzydka strona życia nie jest ci potrzebna. Zostaw ją.
Ona nie była pewna, iż naprawdę jestem wnuczką? nie wytrzymała kiedyś Małgorzata.
Nie o to chodziło. Lidia westchnęła. Powiedziała, iż jesteś do mnie zbyt podobna, a po ojcu nie masz nic. Obca krew.
I co? Prawda to? Nie jestem jak tata?
Małgosiu Lidia opuściła głowę. Podobna jesteś jak dwie krople wody. choćby nie tyle z wyglądu, ile charakterem. Lepiej nie pytać, co dobre, a co złe. Zabierz z tej rodziny tylko dobre rzeczy i zapomnij o reszcie. Tobie to zbędne.
Nie kłóciła się już z mamą. Może do końca jej nie rozumiała, ale widziała, jak ważne było dla Lidii trzymać się własnych zasad.
Lata mijały. Małgorzata skończyła szkołę, później dostała się na studia. Właśnie wtedy mama uszyła tę feralną spódnicę, w której chodziła na zajęcia, zdawała egzaminy, a potem zaczęła pracę na uczelni. W niej poznała ojca swojego syna. Spódnica była szczęśliwa. Dlatego wybrała ją na rozmowę kwalifikacyjną w firmie. I tak kilka miała do wyboru w dżinsach pójść nie wypadało.
W dziale kadr pierwsze, co usłyszała, to szeptanie za plecami. W myślach przypominając sobie słowa mamy Lidzi, wyprostowała się tylko jeszcze bardziej.
Pani bez doświadczenia, z małym dzieckiem? Co robiła pani wcześniej?
Uczyłam na uniwersytecie.
A czemu chce pani zmienić branżę?
Chcę spróbować czegoś innego starała się być opanowana, choć kolana już się jej trzęsły. Wydawało się, iż za chwilę i tu odeślą ją z kwitkiem.
A jednak tak się nie stało. Kierowniczka kadr po kilku pytaniach zaproponowała jej stanowisko sekretarki na okres próbny. Małgorzata nie słyszała już, jak ją tam obgadywano, gdy za nią zamknęły się drzwi.
Pani Halino, po co? Po co Piotrowi taka gapa?
On lubi mądre. Zobaczymy, czy da radę. A gapa to żadna. Wystarczy ją ubrać, obciąć i wszystkim wam da przykład. No, do pracy, do pracy!
Z szefem Małgorzata dogadała się od razu. Gdy próbowała zrozumieć instrukcję do ekspresu do kawy, Piotr parsknął śmiechem:
Pierwszy raz widzę, żeby kobieta czytała instrukcję zamiast wciskać wszystkie guziki naraz. Będziemy współpracować!
Obowiązki okazały się nie takie trudne. Szef lubił mieć wszystko pod kontrolą, ale widząc, jak Małgorzata wszystko pamięta i wykonuje skrupulatnie, coraz bardziej się do niej przekonywał. Potrafiła znaleźć każdego człowieka, umówić spotkanie tak, by każdemu pasowało, i tak je odwołać, iż nikt nie miał pretensji. Harmonogramy zawsze były gotowe. Jedynym zarzutem do Małgorzaty było to, iż czasem musiała wyjść wcześniej.
Małgosiu, wszystko rozumiem, ale to już staje się normą. Zaraz zostanę bez sekretarki Piotr westchnął, masując skronie.
Głowa boli? Dać tabletkę?
Przejdzie samo. Idź już, dziecko ważniejsze. Ale na pani miejscu poszukałbym rozwiązania. Przedszkole, czyli tylko czas choroby, tak? Może babcia, niania, ktoś z rodziny?
Nie mam nikogo odpowiedziała ostro, poprawiając nowy żakiet.
Zupełnie?
Mamy nie ma, a innych nie mam.
Szkoda. Może niania, w takim razie?
Nie stać mnie jeszcze. Ale obiecuję, poszukam rozwiązania. Przepraszam, to mój problem.
Kiwnęła głową i wyszła. Zupełnie nie miała już nastroju. W przedszkolu czekał Pawełek z gorączką, w domu zwykłe obowiązki. Miała ochotę zawyć z bezsilności i samotności. Ale odpowiedź znała od dawna. Jak powiedziała kiedyś mama:
Nie każdemu na drodze spotykają się tylko dobrzy ludzie. Może dwa razy w życiu. Ale wtedy tym bardziej warto ich nie przeoczyć.
A jeżeli już nie spotkam?
To niemożliwe, Małgosiu. Ty przecież matematyczka, przelicz prawdopodobieństwo. Nie wszyscy mogą być źli? Znajdą się dobrzy.
Wspominała to, żałując, iż nie posłuchała mamy, kiedy spotkała ojca Pawła. Młody, zdolny naukowiec, pełen ambicji, energii, planów wszystkiego tego jej zawsze brakowało. Jednak ich cele były inne. Ona chciała pogodzić pracę naukową z rodziną, on nie widział na to szans. Na przyszłość nie patrzył. I gdy dostał propozycję pracy za granicą, przyjął ją bez wahania, choćby niecały tydzień po tym, jak się jej oświadczył.
Poczekajmy parę lat, co to za problem.
Igor, ja nie mam czasu czekać. Będzie dziecko…
Zobaczyła, jak Igora momentalnie zmroziło i zrozumiała, iż to był koniec.
Teraz musisz to robić? Nie da się poczekać? biegał po pokoju, nie patrząc na nią.
Nie da się. Ale nie martw się poradzę sobie. Powodzenia!
Nie widzieli się już więcej.
Pawełek urodził się kilka tygodni po śmierci Lidzi. Sercowy atak dopadł ją w pracy. Wokół sporo lekarzy, ale nikt nie zdołał jej pomóc. Małgorzata odprowadziła mamę bez łez.
Później, mamo. Obiecuję, iż się wypłaczę, ale później. Najpierw Pawełek…
No ale i potem na płacz nie starczyło czasu. Pawełek był słaby, chorowity. Dzień w dzień pranie, sprzątanie, spacery, karmienie… Swoją karierę naukowca rzuciła, nie wytrzymując plotek i dziwnych spojrzeń.
Przepraszam, mamo. Za bardzo jestem wrażliwa. Ale nie mogę… szeptała nocą do zdjęcia mamy. Przecież nic złego nie zrobiłam. Urodziłam dziecko. Nie zmusiłam Igora do ślubu. Może gdybym naciskała, nie patrzyliby na mnie podejrzliwie? Ale na pewno byś powiedziała, żebym szła dalej i nie przejmowała się cudzymi opiniami.
Gdy tylko udało się oddać syna do przedszkola, choć na początku i tak ciągle chorował, Małgorzata przyjęła pracę jako sprzątaczka w pobliskim salonie fryzjerskim. To był czas, by powoli się odbudować. Wiedziała, iż kiedyś przyjdzie moment na coś lepszego.
Wszystko wróciło na myśl, gdy odebrała Pawełka z przedszkola, zajrzała do apteki i wróciła do bloku. Przy wejściu minęła sąsiadkę.
Cześć, Anka!
Hej! Znowu chory? Anka zerknęła na przyklejonego do mamy Pawła.
I owszem. Znów mi brakuje urlopu. Drugi raz w tym miesiącu…
Pół roku bez chorób to nie rekord! Moja przez rok nie chorowała, a potem co miesiąc grypka. Czemu nie weźmiesz niani? Przecież trochę zarabiasz lepiej?
przez cały czas nie aż tak. Małgorzata wzięła Pawełka za rękę. Rozbieraj buty, Pawełku.
No tak, nianie to dziś mają swoją cenę. Szkoda, iż twoja mama już nie żyje.
Szkoda Dobra, idę. Małgorzata weszła do mieszkania i westchnęła.
Mamo, jak mi cię brak
Siedzący na podłodze Paweł gwałtownie sprowadził ją na ziemię. Ułożyła syna do łóżka, dała ciepłą herbatę, usiadła w kuchni i zaczęła przeglądać ogłoszenia niań, próbując się nie rozkleić.
Delikatny, nieśmiały stukot w drzwi usłyszała prawie przypadkiem. Paweł spał, Małgorzata przeglądała internet w milczeniu.
Dobry wieczór, Małgosiu!
W drzwiach stanęła pani Krystyna, sąsiadka z klatki obok. Małgorzata znała ją tylko z widzenia.
Dobry wieczór. Coś się stało? zapytała zaskoczona.
Tak, można tak powiedzieć. Wpuścisz do środka, czy na korytarzu porozmawiamy?
Ojej, przepraszam! Małgorzata zrobiła miejsce i zaprosiła sąsiadkę.
Pani Krystyna zdjęła buty, weszła do kuchni i usiadła przy stole.
To tobie potrzebna babcia na godzinę, hę?
Co proszę? Małgorzata aż podniosła brwi.
Babcia na godzinę. Do dziecka, gdy chore, albo trzeba popilnować. rzecze znanym tonem, jakim mama tłumaczyła małej jeszcze Małgosi.
Potrzebna. I to bardzo. Tylko nie wiem, skąd ją wziąć.
Już nie musisz szukać. Sama przyszłam. Chcesz, będę opiekunką?
Małgorzata zawahała się. Propozycja była niesamowicie na czasie, ale prawie nic o sąsiadce nie wiedziała…
Jak pani się dowiedziała, iż szukam niani?
Anka widziała mnie dziś i powiedziała sama.
Rozumiem… Proszę się nie obrazić, ale
Pytaj śmiało! Dziecko mi powierzyć chcesz, to masz prawo wiedzieć wszystko. Opowiem o sobie, zaraz zdecydujesz.
Małgorzata nalała do filiżanki herbaty, podsunęła talerz z ciastkami i usiadła naprzeciwko.
Proszę mówić.
Historia pani Krystyny była prosta: tu się urodziła, rodzice pracowali w fabryce, ona także; wyszła za mąż, urodziła dwóch synów, wychowała, wykształciła, mąż zmarł, synowie wyjechali. Wnuki czwórka, ale rzadko się widzą, nikt jej pomocy nie chciał, bo do wnuków mają dostęp teściowe. Tak więc babcia została sama, bo za dużo pracowała, by mieć czas na swoje wnuczki. Teraz, na starość, patrzy na cudze dzieci na podwórku i tęskni. Pomysł niani podsunęła jej Anka. Spróbowała, przyszła zapytać. “Może się przydam, a tobie pomogę. Wynagrodzenia wielkiego nie chcę. Przemyśl do jutra.”
Małgorzata podziękowała, odprowadziła sąsiadkę, i zaczęła się wahać.
Co powiedzieć, mamo? Jakoś dziwnie pomyślałam i zaraz ktoś się pojawił. To chyba dobry znak?
Mama ze zdjęcia milczała. Małgorzata nie spała całą noc, a rano podjęła decyzję.
Pani Krystyno, zgadzam się.
Tak zaczęła się ich współpraca. Tak właśnie nazywała to pani Krystyna.
My dwie pracujemy razem. Ty pracujesz, ja też. Tobie lżej, mi trochę wesołej i do emerytury zawsze grosz.
Synowie pomagają pani?
Czasem, gdy zdrowie szwankuje, ale rzadko. Rodziny, obowiązki, dużo swoich wydatków. A póki ręce i nogi są sprawne, to sama jeszcze dorobię.
Z początku Małgorzata z dystansem obserwowała, jak pani Krystyna radzi sobie z Pawełkiem. Ale wszystko poszło dobrze dziecko chętnie lgnęło do babci, już od pierwszego dnia.
Co ci, kochanie, źle się czujesz? Babcia Krystyna zmierzyła Pawełkowi czoło. Nic nie szkodzi! Zrobię ci herbatę z malinami i opowiem bajkę. Zaraz ci przejdzie! Wiem, co mówię.
Ale nie mam malin Małgorzata bezradnie rozłożyła ręce.
To ja przyniosłam. Kiedy miałaś czas na dżemy? Idź do pracy, ja się wszystkim zajmę!
Parę miesięcy i Paweł zaskoczył nowymi umiejętnościami umiał już czytać, grał w warcaby, w szachy. Babcia Krystyna zapisała go na kółko szachowe i chodziła z nim na basen.
Sama bym sobie na to nie mogła pozwolić, za dużo czasu! zwierzała się Małgorzata Ance. Dziękuję ci, Anka.
Dziękuję? Jak tylko moja Zuzia podrośnie, sama przejmę panią Krystynę!
Czas płynął, Pawełek rósł, poszedł do szkoły, opieka babci potrzebna była rzadziej. Ale tak się dogadały z Małgorzatą, iż trudno było wyobrazić sobie inne życie.
Małgosiu, czas zmienić coś w życiu powiedział kiedyś Piotr, patrząc na nią znad papierów. Przy takim wykształceniu, matematycznym polocie, możesz zajść wyżej. Chcesz? Wyślemy na kursy, znajdę ci lepsze stanowisko.
Nowe stanowisko, nowe możliwości… Życie Małgorzaty zmieniało się błyskawicznie, ale wszystko szło w dobrą stronę. Wreszcie odetchnęła finansowo, Pawełek rósł zdrowy.
No i dobrze, cieszę się! pani Krystyna cieszyła się szczerze.
Dawno minęły czasy, gdy po prostu współpracowały. Tym bardziej Małgorzata się przestraszyła, gdy pewnego dnia babcia Krystyna zniknęła bez śladu.
Anka, gdzie mogła pójść? Nic nie mówiła, nikt nie dzwonił. Co robić?
Dzwoniłaś po szpitalach?
Wszędzie. Nie przyjęli zgłoszenia, bo nie jestem rodziną.
A synowie?
Mówią, iż nic nie wiedzą. Przyjechać nie mogą. Jak tak można? Przecież to ich matka!
Widać, nie można na nich liczyć
Nie licząc na niczyją pomoc, Małgorzata zaczęła objeżdżać szpitale sama.
Kim pani jest dla niej? Nikim? Więc czemu jej pani szuka? słyszała wszędzie.
Po tygodniu udało się ją znaleźć.
Przywieziona bez dokumentów, straciła pamięć. Przytomna, ale nic nie kojarzy.
Małgorzata siedziała przy babci Krystynie, trzymała ją za rękę i czuła, jak serce wali jej jak młot. Poirytowana, poszła do lekarza.
Czemu nie odbierali państwo telefonu? Mogłabym być wcześniej! Co z nią?
Potrącił ją samochód. Może jeszcze odzyska pamięć. A pani kim jest?
Córka. Gdzie jest ordynator?
Po kilku godzinach przeniesiono babcię Krystynę do lepszej sali. Małgorzata mówiła do niej spokojnie:
Jak się pani czuje?
A ty kto?
Ja Małgosia. Jeszcze wróci pamięć. Teraz trzeba odpoczywać.
Telefonów do synów babci Krystyny nikt nie odbierał. Nie zamierzali odwiedzić matki.
No dobrze. Poradzimy sobie same! Małgorzata odłożyła słuchawkę i westchnęła. Mama, miałaś rację: ludzie są tylko ludźmi.
Po tygodniu wypisali babcię Krystynę. Małgorzata zabrała ją do siebie.
Pawełku, babcia Krystyna nic nie pamięta. Wołaj na nią jak zawsze i dbaj, by miała spokój. Tak lekarz zalecił.
Mamo, będzie teraz z nami mieszkać?
Tak.
To dobrze.
Teraz Pawełek pilnował babci: podgrzewał obiad, przynosił picie, pomagał w lekcjach.
Zrobię zadanie, potem zagramy w warcaby, dobrze?
Babcia kiwała głową i nazywała Pawła wnuczkiem, Małgorzatę córką. Jaka to różnica, myślała Małgorzata. Liczy się obecność i zdrowie.
Syn babci Krystyny przyjechał po pół roku.
Małgorzata śpieszyła z pracy na urodziny Pawła, niosąc zamówiony tort. Przed blokiem zatrzymał ją wysoki, znajomy mężczyzna.
Pani Małgorzata?
Tak.
Jestem Aleksander, syn Krystyny.
O, dzień dobry! Małgorzata ścisnęła pudło z tortem.
Chciałbym zobaczyć mamę…
Pewnie, należy się to panu już od dawna.
Myślałem, żeby ją wziąć do siebie…
Nie, teraz już nie. jeżeli naprawdę pan chciał, to by pan był tu wcześniej. Dziś to już za późno. Nie poznaje nikogo.
Nie zgadzam się… głos mu zadrżał.
Liczy się spokój i to, co tu ma.
Pawełek otworzył drzwi.
Ale ciasto!
Jeszcze lepszy tort! Wszystkiego najlepszego, synku. Poznaj: pan Aleksander, syn babci Krystyny.
Kto? omal nie upuścił tortu, ale Małgorzata dała mu znak.
Cicho. Pamiętasz, co mówił lekarz?
Nie wolno jej denerwować?
Właśnie.
Babcia Krystyna syna nie poznała, a dla niego była już kimś zupełnie innym starszą, schorowaną kobietą. Pytając na odchodne, czy mogą ją odwiedzać, Małgorzata tylko skinęła głową.
To przecież pana mama. Przyjeżdżajcie.
Patrzyła smutno za gościem. Pewnie już się nie zjawi. Westchnęła, wzruszyła ramionami i zamknęła drzwi za sobą. Mają swoje życie i swój świat.
Pawełku! Nastaw czajnik, świętujemy!
A babci tort można?
Trzeba! Największy kawałek! Jak mówiła? Żeby poczęstować się do syta!
Dosłodzić! Pawełek się roześmiał.
Właśnie! I nam trochę słodyczy się przyda! Małgorzata przekręciła klucz w zamku i poszła z synem do kuchni.
