Mit narodowościowy, to inspirująca opowieści o tym, co jednoczy naród i daje poczucie wspólnej narracji i wartości. Na ich podstawie budujemy między innymi swoją tożsamość społeczną i zwyczaje. Mity zawierają elementy historyczne, kulturowe i religijne. Od czasów starożytnych aż do dziś definiowały przynależność do grupy, a później narodu. Dzięki nim uważamy, iż konkretne grupy posiadają wspólne cele i odniesienia kulturowe. Pytanie, które przewodzi wystawie Atlas mitologii jest zatem pytaniem o współczesne mity i ich przyszłość w odniesieniu do świata, w którym ciągłe napięcia ideologiczne na poziomie lokalnym i międzynarodowym przejmują narracje komunikacji. Jaki mógłby być mit współczesności w 2026 roku?
Osoby zaproszone do projektu Atlas mitologii, przyglądają się różnym mechanizmom, jakie na co dzień kształtują sposób, w który komunikujemy i rozumiemy pojęcia narodu i mitu. Tytułowy atlas jest kolekcją kierunków, będących punktem wyjścia do myślenia szerzej niż lokalnie. Łączenie “tradycji” wypalania łąk z symbolami z mitologii mongolskiej i reporterskim tekstem o XVII wiecznych narracjach społecznych, który inicjuje spektrum możliwości do osobistych spekulacji i zadawania pytań.
Tekst Urszuli Jabłońskiej pt. Dwie wyspy, który znajduje się na ścianie sali kominkowe,j w formie obiektu z tkaniny, zaprojektowanej przez Patrycję Orzechowską, jest historią o tworzeniu fikcyjnych narodów w momencie XVII wiecznego zachwytu odkrywaniem innych lądów. Autorka odnosi się do książek i postaci George’a Psalmanazara oraz François Pyrard the Lavala, którzy opisywali zwyczaje i miejsca istniejące lub nie. Szerszym zagadnieniem, które pojawia się w tekście jest obserwowalny powrót magicznego myślenia w opozycji do naukowego racjonalizmu, jako reakcja na dzisiejsza trudność rozróżnienia fikcji od prawdy na wielu polach.
Druga praca znajdująca się w sali kominkowej, to obiekt autorstwa Bekhbaatara Enkhtura. Jest to kompozycja materiałów i symboli odnoszących się do mitologii mongolskiej i regionu Azji Centralnej i Wschodniej, w której zwierzęta odzwierciedlają konkretne cechy charakteru. W swojej praktyce artystycznej Enkhtura skupia się na nieustannym zgłębianiu tematów pamięci, materii i ulotności. Praca Eagle and Bull to przedstawienie postaci byka i orła, gdzie ptak symbolizuje odwagę, uczciwość i wolność, a byk wytrzymałość i ochronną siłę. Artysta odwołuje się do tradycji nomadycznych regionu w minimalistycznej estetyce łącząc bogactwo dawnych podwalin narodu.
W drugiej sali, od strony ogrodu, znajduje się arras wykonany przez Karolinę Jarzębak, na którym artystka umieściła scenę z “tradycji” wypalania łąk połączoną z postacią rycerza i charakterystyczną dla swojej praktyki estetyką internetową. Wypalanie łąk core to nostalgiczno-poetyckie przedstawienie mitów potencjalnej przyszłości, połączone przez Jarzębak w formie nawiązującej do średniowiecznych przedstawień scen mitologicznych na tkaninach naściennych. Tkaniny te były i są wyznacznikiem wysokiego statusu społecznego. U Jarzębak splecionego z przeciwieństwem jakim są ogólnodostępne fora internetowe i ich ulotność.
Atlas mitologii jest zbiorem wizualnych potencjaów i narracji przyglądających się pojęciom kształtującym naszą dzisiejszą opowieść o nas samych. Projekt mapuje wątki wokół tworzenia fikcyjnych narodów, postkolonializmu i narracji komunikacyjnych.
Kasia Sobczak
