Afryka przez dekady była dla geologów naturalnym laboratorium badań nad ruchem płyt tektonicznych. Dziś uwaga naukowców skupia się na jej wschodniej części, gdzie dochodzi do stopniowego rozrywania skorupy ziemskiej. Zjawisko to może w długiej perspektywie zmienić układ kontynentów i wpłynąć na przyszłość regionu.
REKLAMA
Zobacz wideo Ciasteczka brownie
Afryka pęka wzdłuż systemu ryftowego. To unikalny proces obserwowany na żywo
Jak podaje serwis nypost.com, system ryftowy Wschodniej Afryki rozciąga się od Mozambiku po Morze Czerwone i obejmuje sieć głębokich uskoków. To jedyne miejsce na świecie, gdzie naukowcy mogą obserwować przekształcanie skorupy kontynentalnej w oceaniczną w czasie rzeczywistym. Płyta afrykańska i somalijska stopniowo oddalają się od siebie, tworząc coraz szerszą strefę pęknięć. Zjawisku temu towarzyszą trzęsienia ziemi oraz aktywność wulkaniczna, które osłabiają strukturę lądu. W miarę pogłębiania się szczelin teren obniża się, przygotowując przestrzeń pod przyszły zbiornik wodny. W dalszej przyszłości woda morska zacznie wypełniać powstały obszar.
Tempo zmian zaskakuje badaczy. Nowy ocean może pojawić się wcześniej
Przez wiele lat zakładano, iż powstanie nowego oceanu potrwa kilka milionów lat. Obecne szacunki wskazują jednak, iż proces ten może zakończyć się w ciągu około jednego miliona lat, a według niektórych analiz choćby szybciej. To znaczące przyspieszenie w skali geologicznej. Płyty tektoniczne oddalają się w tej chwili w tempie około 0,8 centymetra rocznie. Regularne wstrząsy sejsmiczne sprawiają, iż szczeliny powiększają się szybciej, niż przewidywały wcześniejsze modele. Każde kolejne trzęsienie ziemi dodatkowo osłabia strukturę skorupy.
Nowy ocean zmieni mapę kontynentu. Kraje śródlądowe zyskają dostęp do wybrzeża
Powstanie oceanu doprowadzi do trwałego oddzielenia wschodniej części Afryki od reszty kontynentu. Państwa, które dotąd nie miały dostępu do morza, mogą w przyszłości zyskać własne linie brzegowe, co zmieni ich położenie gospodarcze. To otwiera nowe możliwości rozwoju handlu i transportu. Jednocześnie pojawią się wyzwania związane z planowaniem infrastruktury, ochroną środowiska i zagospodarowaniem wybrzeży. Skala zmian będzie wymagała długofalowych decyzji politycznych i ekonomicznych.
Afryka jak dawny Atlantyk. Geolodzy porównują procesy sprzed milionów lat
Zmiany zachodzące we Wschodniej Afryce przypominają procesy, które doprowadziły do powstania Oceanu Atlantyckiego. Dzięki temu naukowcy mogą analizować narodziny oceanu na bieżąco, zamiast opierać się wyłącznie na zapisie geologicznym. Badania prowadzone w tym regionie pozwalają lepiej zrozumieć mechanizmy ruchu płyt tektonicznych. Zdobyta wiedza może w przyszłości pomóc w prognozowaniu podobnych zjawisk w innych częściach świata.