Ponad 5,5 tys. osób czeka na pielęgniarską opiekę długoterminową w domu, a placówki ograniczają przyjmowanie kolejnych pacjentów z powodu problemów finansowych. Wg. Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym” NFZ nie rozliczył ponad 90% wartości świadczeń wykonanych ponad limit w 2025 r. W ciągu 9 lat liczba placówek spadła o blisko 17%, a kolejki w latach 2020–2024 wzrosły o 31%. Choć wydatki NFZ na tę formę opieki niemal się podwoiły, dostępność świadczeń maleje. Kryzys szczególnie dotyka seniorów, którzy stanowią blisko 90% pacjentów i ich rodziny, coraz częściej zmuszone do samodzielnego zapewnienia kosztownej opieki.
Trudną sytuację osób starszych obrazują również wyniki Badania Potrzeb Społecznych Seniorów Głosu Seniora 2025. Aż 86% badanych chce lepszego dostępu do lekarzy, 44% ponosi koszty prywatnych wizyt lekarskich, a 37,4% musiało przynajmniej raz zrezygnować z leczenia lub zakupu leków z powodów finansowych. Dane pokazują, jak poważnym wyzwaniem dla seniorów pozostają dostępność opieki zdrowotnej i koszty leczenia.
Coraz więcej potrzebujących, coraz mniej placówek
Pielęgniarska opieka długoterminowa domowa (PODD) to forma wsparcia przeznaczona dla osób przewlekle chorych i niesamodzielnych, które nie wymagają hospitalizacji, ale potrzebują regularnej, specjalistycznej opieki medycznej. Obejmuje m.in. wykonywanie zabiegów pielęgniarskich, monitorowanie stanu zdrowia, zapobieganie powikłaniom oraz edukację rodzin i opiekunów.
Według danych przytaczanych przez Koalicję „Na pomoc niesamodzielnym” w latach 2016–2025 liczba placówek realizujących pielęgniarską opiekę długoterminową domową spadła z 1133 do 936, czyli o blisko 17%. Jednocześnie w latach 2020–2024 liczba oczekujących na opiekę w trybie stabilnym wzrosła o 31%.
Jak wynika z raportu Ministerstwa Finansów „Przegląd wydatków na opiekę długoterminową”, w 2024 r. z tej formy wsparcia korzystało 58,2 tys. pacjentów, wobec 60,9 tys. w 2019 r. Aż 89,4% pacjentów stanowiły osoby w wieku 65 lat i więcej.
NFZ nie rozliczył większości świadczeń
Jednym z najpoważniejszych problemów pozostaje brak zapłaty za świadczenia wykonane ponad limity określone w kontraktach z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Jak podaje Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym” ponad 90% wartości nadwykonań za 2025 r. pozostaje nierozliczone. Do listopada 2026 r. jedynie województwo zachodniopomorskie rozliczyło te świadczenia, a kilkuset świadczeniodawców nie otrzymało choćby propozycji rozliczenia. Niepewność finansowa utrudnia placówkom planowanie działalności, zatrudnianie i utrzymanie wykwalifikowanych pielęgniarek oraz przyjmowanie kolejnych pacjentów.
Problem dotyczy również innych świadczeń zdrowotnych. Jak informował Narodowy Fundusz Zdrowia w marcu 2026 r., wartość nierozliczonych nadwykonań w świadczeniach limitowanych za 2025 r. wynosiła 2,61 mld zł. Fundusz wskazywał, iż ich finansowanie zależy od możliwości poszczególnych oddziałów wojewódzkich.
Seniorzy i ich rodziny ponoszą konsekwencje
Magdalena Osińska-Kurzywilk, prezeska Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym”, zwraca uwagę, iż oficjalne kolejki NFZ nie odzwierciedlają pełnej skali potrzeb. Za każdą oczekującą osobą stoi rodzina, która często musi samodzielnie organizować opiekę, przekraczając swoje możliwości finansowe i organizacyjne. Ograniczenie dostępu do profesjonalnej pomocy domowej zwiększa ryzyko pogorszenia stanu zdrowia osób niesamodzielnych, a w konsekwencji również hospitalizacji.
Mariola Łodzińska, prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, podkreśla, iż pielęgniarska opieka długoterminowa nie jest zwykłą pomocą w codziennych czynnościach, ale specjalistycznym świadczeniem zdrowotnym wymagającym odpowiednich kwalifikacji, doświadczenia i ciągłości opieki.
Większe wydatki, ale mniejsza dostępność
Z raportu Ministerstwa Finansów wynika, iż nakłady NFZ na pielęgniarską opiekę długoterminową domową wzrosły z 394,7 mln zł w 2019 r. do 789,2 mln zł w 2024 r. Mimo niemal dwukrotnego wzrostu wydatków liczba pacjentów objętych opieką spadła w tym okresie o około 4,4%.
Sytuacja jest szczególnie niepokojąca w obliczu zmian demograficznych. Według prognozy ludności Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) w 2060 r. osoby w wieku 65 lat i więcej będą stanowiły około 30% mieszkańców Polski. Oznacza to dalszy wzrost zapotrzebowania na opiekę długoterminową.
Potrzebne pilne zmiany w systemie
Rozwój opieki domowej i środowiskowej jest jednym z elementów reformy opieki długoterminowej realizowanej w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Zakłada ona m.in. poprawę finansowania, koordynacji między ochroną zdrowia a pomocą społeczną oraz dostępności usług.
Eksperci Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym” podkreślają jednak, iż rozwój opieki domowej nie może odbywać się kosztem placówek stacjonarnych. Obie formy wsparcia są niezbędne i powinny się wzajemnie uzupełniać.
Pilne rozliczenie zaległych świadczeń, stabilne finansowanie oraz zwiększenie dostępności profesjonalnej opieki to najważniejsze działania, które mogą poprawić sytuację tysięcy osób starszych i niesamodzielnych oraz ich rodzin.
Przeczytaj także: Ile kosztuje opieka nad seniorem – opiekunka, MOPS, dom opieki czy ośrodek z rehabilitacją
Opieka nad seniorem w domu czy dom opieki? Jak wybrać najlepsze rozwiązanie dla bliskiej osoby








