Wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Samo osiągnięcie tego wieku nie oznacza jednak prawa do minimalnej emerytury. najważniejszy jest staż pracy oraz wysokość zgromadzonego kapitału emerytalnego.
Emerytura minimalna 2025 – ile wynosi i kto ją dostanie
Do 27 lutego emerytura minimalna wynosiła 1878,91 zł brutto, czyli około 1710 zł „na rękę”. Od marcowej waloryzacji świadczenia wzrosły o 5,3 proc. Najniższa emerytura wynosi w tej chwili 1978,49 zł brutto, co przekłada się na około 1800 zł netto.
Aby jednak otrzymać tę kwotę, trzeba spełnić warunek odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego. Kobieta musi wykazać co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, mężczyzna – 25 lat. Bez spełnienia tego warunku ZUS nie podwyższy świadczenia do poziomu minimalnego, choćby jeżeli ktoś osiągnął ustawowy wiek emerytalny.
W Łodzi, gdzie według danych ZUS i GUS rośnie liczba osób przechodzących na emeryturę zaraz po osiągnięciu wieku 60 lat, problem niskiego stażu dotyczy szczególnie kobiet, które przez lata pracowały w niepełnym wymiarze godzin lub miały przerwy w zatrudnieniu.
10 lat stażu pracy a emerytura – konkretne wyliczenia
Jeżeli 60-letnia kobieta przepracowała tylko 10 lat, nie ma prawa do emerytury minimalnej. Otrzyma świadczenie wyliczone wyłącznie na podstawie zgromadzonych składek oraz średniego dalszego trwania życia ogłaszanego co roku przez Główny Urząd Statystyczny.
W praktyce oznacza to, iż choćby przy pracy na pełen etat i otrzymywaniu minimalnego wynagrodzenia przez 10 lat, przyszła emerytura może wynieść około 250–300 zł brutto miesięcznie. To mniej niż połowa minimalnej emerytury – i to mimo iż 10 lat to połowa wymaganego stażu. System nie działa proporcjonalnie. Połowa stażu nie oznacza połowy minimalnego świadczenia.
W Łodzi, gdzie koszty utrzymania – czynsze, opłaty za media, ceny żywności – systematycznie rosną, taka kwota oznacza konieczność wsparcia ze strony rodziny albo korzystania z pomocy społecznej.
Od czego zależy wysokość emerytury – składki, kapitał początkowy, GUS
Wysokość emerytury obliczana jest według jasno określonego wzoru. Pod uwagę brane są:
zwaloryzowane składki zapisane na koncie emerytalnym w ZUS,
zwaloryzowany kapitał początkowy (czyli składki sprzed 1999 roku),
środki zapisane na subkoncie,
średnie dalsze trwanie życia ogłaszane przez GUS.
Średnie dalsze trwanie życia aktualizowane jest co roku w marcu i ma bezpośredni wpływ na wysokość nowo przyznawanych emerytur. Im wyższa prognozowana długość życia, tym niższe miesięczne świadczenie – ponieważ zgromadzony kapitał dzielony jest na większą liczbę miesięcy.
Znaczenie mają także dwie waloryzacje. Marcowa podnosi już wypłacane świadczenia. Czerwcowa waloryzacja dotyczy składek zapisanych na kontach ubezpieczonych i wpływa na przyszłe emerytury.
Łódź i niskie emerytury – rosnący problem społeczny
Według danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych liczba osób otrzymujących świadczenia niższe od minimalnej emerytury rośnie z roku na rok. Dotyczy to przede wszystkim osób z krótkim stażem pracy, pracujących w szarej strefie lub na umowach, od których nie były odprowadzane pełne składki.
W województwie łódzkim, gdzie część mieszkańców przez lata pracowała w przemyśle lekkim, handlu i usługach, często na niskich wynagrodzeniach, kapitał emerytalny bywa bardzo niski. Przerwy w zatrudnieniu związane z opieką nad dziećmi czy bezrobociem dodatkowo obniżają przyszłe świadczenia.
Problem dotyczy również osób prowadzących działalność gospodarczą i opłacających minimalne składki. Po kilkunastu latach takiej aktywności ich emerytury mogą być kilka wyższe niż 300–500 zł.
Czy można zwiększyć emeryturę przy krótkim stażu?
Jedynym sposobem na wyższe świadczenie jest dalsza praca i odprowadzanie składek. Każdy dodatkowy rok zatrudnienia zwiększa kapitał emerytalny oraz skraca okres prognozowanego dalszego trwania życia, przez który kapitał jest dzielony.
Dla wielu łodzianek decyzja o pracy po 60. roku życia staje się więc koniecznością, a nie wyborem. Bez spełnienia wymogu 20 lat stażu nie ma możliwości podniesienia świadczenia do poziomu minimalnego.
Warto też pamiętać, iż ZUS nie przyznaje minimalnej emerytury automatycznie każdej osobie w wieku emerytalnym. o ile staż jest zbyt krótki, wypłacane jest wyłącznie to, co wynika z uzbieranych składek – choćby jeżeli oznacza to kilkaset złotych miesięcznie.
Dla mieszkańców Łodzi oznacza to jedno: 10 lat pracy to zdecydowanie za mało, by zapewnić sobie godziwą emeryturę. System jest bezwzględny i opiera się wyłącznie na liczbach.
